swap

swap finansal türev aracıdır. çok basit tabir ile swap kontratına giren iki partinin, ileri dönemdeki nakit akışlarını değişmesidir. birçok farklı türü bulunmasına rağmen en çok kullanılan çeşidi faiz ve döviz swapıdır. yine neredeyse tüm finansal türev araçlarında olduğu gibi swap kontratında da amaç finansal riskin bir partiden bu riski kabul eden başka bir partiye devredilmesidir.

mesela örnek verecek olursak, plain vanilla swap dediğimiz bir tarafın değişken oranlı bir tarafın ise sabit oranlı faiz ödediği faiz swapını ele alalım. a şirketi nakit ihtiyacı için değişken faizli kredi aldığını varsayalım. mesela a şirketinin bir bankadan libor (london interbank offered rate) + %5 faize sahip bir kredi aldığını düşünüyoruz. şirket için bu değişken faiz bir risk oluşturur çünkü faizler değişebilir ve şirket belki de böyle bir riski taşımak istememektedir. bu gayet normal ve anlaşılabilir bir olaydır çünkü finansta esas sizin yönetebileceğiniz ve yönetirken de taşıdığınız için bundan para kazanabileceğiniz sistematik riskleri taşımaktır. bu değişken faizi şirketimiz taşımak istemiyor. bunu çözmenin yolu bunu taşımaya gönüllü olan başka bir kuruma devretmektir. bu noktada da yardımımıza swap koşuyor. b kurumu bu riski taşımak istiyor ve a şirketi ile b kurumu swap kontratı yapıyorlar. Bu noktada a şirketi belirli zamanlarda b şirketine anlaşılan nominal değer üzerinden sabit faiz ödüyor, b şirketi de aynı zamanlarda a şirketine değişken faizli ödeme yapıyor. şimdi farzedelim ki b şirketi a şirketine libor + %5 ödüyor olsun. bu durumda artık a şirketi değişken faizli kredisini sabit faizli bir krediye çevirmiştir ve taşımak istemediği riski tamamiyle elimine etmiştir ve a şirketinin faizi b'ye ödediği sabit faizdir.

swap ilk yapıldığı anda değeri sıfır olan bir araçtır yani herhangi bir partinin muhasebesinde aktif veya pasif olarak gösterilmez. zaman ilerledikçe bir taraf için aktif diğeri için pasif haline gelir. ayrıca kredi riskini düşürmek için çoğu zaman swapta nominal değer el değiştirmez ve karşılıklı ödemeler de birbirlerinden çıkarılarak değişimi yapılır (netted).

swap, her finansal araçta olduğu gibi spekülatif anlamda kullanılabilir. son dönemde bddk'nın attığı adımlar bu spekülatif kullanımları engellemek amacı taşımaktadır.