doktor nazım bey

kemalizmin tek adam yaratma projesine kurban giden perde arkası ittihatçılar arasında en etkin konumda olan kişi.

ittihat ve tarakki'nin en önemli teorisyeni olan ahmet rıza ile birlikte pariste jön türk propagandası yapmış ve cemiyetle paris kolu arasında bağlantıyı sağlayarak ittihatın avrupada etkinliğinde önemli rol oynamıştır. ahmet rıza'nın çıkardığı ittihatçıların en önemli yayın organlarından biri olan meşveret gaztesinde ara sıra yazılar yazmış ve türkçülük teorisinin en ateşli savunucularından biri olmuştur. başlangıçta ittihat ve terakki'nin tüm faaliyetlerinde ana belirleyici olan "merkez komitesine" katılarak aktif görevde bulunmayı reddetmiş fakat enver ,talat, cemal üçlüsü gibi cemiyet hiyerarşisinde alt sıralarda olmasına rağmen kısa sürede yükselenleri görünce bunun cemiyet prensibine aykırı olduğunu savunarak perde arkası ittihatçılıktan kurtulmaya çalışmış fakat enver,talat,cemal çlüsünün siyasi çalımnlarına boyun eğmek zorunda kalmış ve ancak bakanlığa kadar yükselebilmiştir. hürryet ve itilaf fırkası gibi muhalif partiler'in savunduğu "ittihatçıların gizli gündemi var" söylemlerinden en fazla nasibini alan ve partiyi komitacılıkla suçlandırdığı için cemiyet içinde en fazla eleştiri alanlardan biridir.

1.dünya savaşından sonra yurt dışına kaçan ittihatçı liderlerin kadronun çeşitli nedenlerle öldürülmesiyle ittihatçıların bir dönem lideri konumuna yükselmiş ve bu yükseliş kendisini idama götüren sonun başlangıcı olmuştur. atatürk tarafından ittihatçılar arasında en tehlikeli görülen kişi olan dr.nazım izmir suikastine karıştığı suçlamasıyla ülkenin her yerini saran eski ittihatçı yeni kemalist bürokrasi tarafından safdışı edilerek tek adam yaratma projesine katkı sağlanmıştır. iddialara göre kaçan ittihatçıları tek çatı altında toplayarak yyeni bir itthat hareketi başlatma projesi vardır ve bu projeden haberdar olan atatürk projenin başlamadan bitmesini sağlamıştır.