atomculuk

uktedir...

Maddenin atomlardan oluştuğunu ve evren­deki tek gerçekliğin "atom" olduğunu savunan felsefe öğretisidir. Yunancada ''A-tomos'' bölünemeyen, parçalanamayan anlamına gelir. Atomculuk öğretisine göre, maddenin artık daha fazla bölünemeyen ve daha küçük parçalara ayrılamayan en son par­çaları ''atomlar'' dır. Nasıl ki, dilde her kelime bir takım harflerin birleşmesinden oluşuyor­sa, eşya da, en küçük parçacıklar olan atomla­rın birleşmesinden meydana gelmektedir.

Atomculuk öğretisinin başlıca temsilcileri, Abdera okulunun kurucuları olan Leukippos ve Demokrilos'tur. Fakat bunlardan önce, arada bazı farklar olmasına rağmen atomculu­ğun gelişmesinin iki basamağı olarak Empe-dokles ve Anaksagoras dünyayı bir takım ni­hai parçacıklardan oluşmuş sayıyorlardı. Hat­ta Anaksagoras bu parçacıkların sonsuz dere­cede küçük olduklarını bile söylemişti. Ne var ki, bu gözle görülemeyen sonsuz küçüklükteki unsurlara modern anlamıyla atom mahiyetini kazandıran ve atomculuğu inceden inceye işle­yerek eşsiz bir maddeci okul yapısı özelliğine kavuşturan ilk düşünür Demokritos olmuştur.

Demokritos'a göre, eşyanın artık bölüncme-yen en son unsurları olan atomların ''sertlik'', yani nüfuz edilemezlik ve ''hareket'' gibi iki önemli özelliği vardır. Sertlik Özelliği, atomla­rın evrendeki yegane gerçek olduklarım göste­rir. Çünkü sertlik, "dolu" olan şeye işaret eder; Varlık adını almaya layık olan tek şey de ''do­lu'' olan şeyler, yani atomlardır. Bu sert atom­lar, yokluktan ibaret olan bir alanda hareket ederler. Buna ''boş mekan'' adı verilir. Boş me­kan, gerçek değil, bir ''hiç'' tir. Evrendeki tek değişme de, işte atomların boş mekandaki bu hareketinden ibarettir.Varlıkları meydana getiren atomlar, birleş­me ve ayrılmalar ile hareketi, o da evrendeki değişmeyi gerçekleştirir. Fakat bu değişmede ne Empedokles'in ileri sürdüğü gibi bir rast­lantı, ne Anaksagoras'ın düşündüğü şekilde bir amaç(tetos) sözkonusudur. Çünkü atomla­rın hareketi niceliklerine bağlı olarak zorunlu­dur, dolayısıyla evrende bir zorunluluk bulun­maktadır. Ayrıca bu zorunluluk hep aynı şekil­de sürüp gider. O halde evrendeki değişme mekaniktir. Çünkü zorunluluk ve nedensellik, atomların hareketinden dolayıdır ve bu da ha­reket ve değişmeye mekanik bir mahiyet ka­zandırır. Böylece, Demokritos atomculuğu mekanikçi bir evren görüşüne ulaşır.

Öteyandan Demokritos atomculuğu, Empe-doklcs ve Anaksagoras atomculuğundan da ayrılır. Demokritos atomlarda niceliksel özel­likler bulunduğunu ileri sürerken, diğerleri atomların niteliksel özelliklere sahip oldukla­rım da savunur. Ayrıca, özellikle Anaksago­ras, atomların parçalanacağını da kabul et­mektedir.

Ne var ki, Demokritos ve dolayısıyla atomcu­lar, bütün olarak herşeyin yalnızca atomlar­dan oluştuğunu ve gerçek olan tek şeyin atom­lar olduğunu söyledikleri için bir katışıksız bi­rer maddecidirler. Onlara göre her şey zorun­lu ve mekanik bir nedensellik ile hareket et­mektedir. Bu düşüncenin, yaratıcı ve düzenle­yici bir Tanrı anlayışına yabancı olacağı doğal­dır. Çünkü amaçsız ve zorunlu bir mekanik or­tamda artık evreni belirli bir amaçla yaratan ve düzenleyen bir Tanrıya yer veya gerek yok­tur. Aslında maddi olan atomların varolabil-mesi için, maddi olmayan (hiç olan) boş meka­nın şart koşulması atomculuğun açıklanması ve çözümlenmesi mümkün olmayan temel bir çelişkisidir. Buna bir de şu noktayı eklemek gerekir: Demokritos, evrenin sonsuz olarak bölünemeyeceğini söylüyor. Çünkü evren son­lu olan parçalardan,yani atomlardan oluşmuş­tur. Fakat cisimlerin içinde bulunduğu mekan sonsuzca bölünebilen bir şeydir. Böylece bu ''boş mekan'' oldukça garip bir nitelik kazan­mış oluyor: Bir yandan o bir ''hiç'' tir, varlıktan mahrumdur; öte yandan tek gerçek sayılan şe­yin, yani maddenin varolmasının ve buna bağ­lı olarak hareket etmesinin, değişmesinin ve oluşumunun temel, hatta tek şartı kabul edil­mektedir. Bu bakımdan Dcmokritos'un Atom­culuk anlayışı düalist bir nitelik kazanmakta ve bu da onun maddeci felsefesinde giderile­meyecek bir çelişkiyi içinde barındırmaktadır.

devamı için:

http://209.85.135.104/sea...l=tr&client=firefox-a