william saroyan

bitlis'ten amerika'ya göç etmiş ermeni bir ailenin, orada doğan ilk ferdi olarak 31 ağustos 1908'de kaliforniya eyaletinin fresno kasabasında dünyaya geldi. bir presbiteryen rahibi olan babası, saroyan üç yaşındayken ölünce, annesi saroyan'ı ve üç kardeşini yetimhaneye vermek zorunda kaldı. yetimhanede geçirilen beş yıldan sonra çocuklar annelerine kavuşarak fresno'da yeniden biraraya geldiler.

resmi eğitimle bir türlü yıldızı barışmayan saroyan on beş yaşında okulu terk etti. aralarında cenaze işleri gibi pek de insana ilham vermeyen birçok işte çalıştı. asıl hedefi yazar olmaktı, bu yüzden bir yandan da öyküler yazmayı sürdürüyordu. öyküleri birçok editör tarafından geri çevriliyordu. saroyan neredeyse vazgeçmek üzereyken, açlıktan ölmek üzere olan genç bir yazarı anlatan the daring young man on the flying trapeze adlı öyküsü story dergisi tarafından 1933 yılında kabul edildi. bu, saroyan için bir dönüm noktasıydı. story dergisi editörlerinden hiç bir davet almadığı halde, onlara 1934 yılının ocak ayı boyunca her gün yeni bir öykü göndereceğini yazdı. gönderdi de. kısa sürede öyküleri the american mercury, harper's, the yale review, scribner's, the atlantic monthly gibi dergilerde yayınlanmaya başladı. 1934 yılının ekim ayında random house yayınevi saroyan'ın "the daring young man on the flying trapeze,and other stories" isimli kitabını yayınlamaya hazırdı artık. kitap o yılın en çok satan öykü kitabı oldu. saroyan edebiyat dünyasına bomba gibi düşmüştü.

bundan sonra, artık hep yazdı, yazmaktan ve gezmekten başka bir iş yapmadı. bir süre paris'te yaşadı. içki ve kumar alışkanlığı yüzünden inişli çıkışlı bir grafik gösterse de elli seneyi aşan, başarılı ve üretken bir kariyer ortaya koydu. 1939 yılında the time of your life adlı oyunuyla pulitzer ödülü'nü kazandı ama bu eserinin diğerlerinden ne daha iyi ne de daha kötü olduğunu söyleyerek ödülü reddetti.

saroyan, hayatı boyunca altmışı aşkın kitap -öykü, oyun ve roman- yazdı. düzyazıda kendine özgü bir tarz yarattı. akıcı, konuşur gibi, coşku dolu bu tarz kendi adıyla saroyanesque olarak anılır oldu. kendisinin de söylediği gibi, saroyan, öykülerinde tek bir şeyi anlatır: insanı. yazarken içten ve yalındır. onun eserlerinde süslü tabirler, söz oyunları aramak boşunadır. öykünün bütünü ve konu esastır.

william saroyan, klasik tabirle hızlı bir hayat yaşadı, dünyayı ve bu arada ata yurdu bitlis'i gezdi, evlendi, boşandı, sonra aynı kadınla tekrar evlendi, sonra yine boşandı. 1981 yılında doğduğu yerde öldüğü zaman adı amerikan edebiyatının en iyi kısa öykü ve oyun yazarları arasına çoktan yazılmıştı bile.

köklerine ve atalarının kültürüne bağlılığıyla, saroyan, daha 1935'te avrupa gezisinin bir durağı olarak sovyet ermenistan'nı ziyaret eder. üçüncü ve 1978'deki son ziyaretinde, yetmişinci yaş gününü de dostlarıyla birlikte orada kutlar. vasiyeti üzerine, naaşının bir bölümü ermenistan'a götürülerek erivan'daki ünlüler panteonuna gömülür.

not: ödlekler cesurdur adlı kitabının giriş kısmından alıntıdır.