nuri killigil

bakü fatihi'dir.
kafkas islam ordusu'nun muzaffer kumandanıdır.

ingilizler, ruslar, ermeniler ve sovyet azerilerine karşı kafkas islam ordusu ile mücadele vererek bakü'ye girdiğinde henüz 29 yaşındadır nuri paşa.
bu dörtlü koalisyona karşı tam 12 zafer kazanmıştır.
ve o, o gün bakü'ye girmese idi, bugün azerbaycan bayrağında bir ay yıldız olmayacaktı.
ve hatta bir azerbaycan olmayacaktı bugün.

atatürk o'nun hakkında şöyle demiştir;
"keşke benim de nuri gibi bir kardeşim olsaydı..."

nuri paşa da abisi gibi bir vatansever, abisi gibi bir turan sevdalısıydı.

zaten turan sevdası uğruna düşmüştü yollara, çıkmıştı seferlere.

o'nun adına yakılmıştı "kafkasya dağlarında çiçekler açar" türküsü, tıpkı abisinin adına yakılan "hoş gelişler ola kahraman enver paşa" türküsü gibi...

ve dahi herkes emindi ki, kurtuluş savaşı sekteye uğrasaydı, abi kardeş yeteceklerdi anadolu'nun imdadına.

nuri paşa'nın hayatında 1920-1937 arasındaki tarihlerde birşeyler eksik hep.
hatta 1937 değil de 1940'a kadar ne yaptığı gaip.

ama biz biliyoruz ki nuri paşa bu tarihler arasında da hep turan sevdasının peşinde koştu.

"biz alla bilen" ve "tengri biz menen" diyen türkistan lejyonlarının yaratıcısı oydu.
sovyetler birliği işgali altındaki türklerden lejyonlar oluşturmak onun fikriydi ve almanya bu fikri hayata geçirmiş, son derece de başarılı olmuştu.

asıl başarı türkiye'nin almanya yanında savaşa girip güneyden sovyetler birliğine girmesi ile yakalanacaktı. ama bazı güçler nedense buna mani oldu.

1939'dan 1944'e kadar türkiye'nin yüzde 90'ı almanya'nın yanında savaşa girmeyi beklediyse de birileri buna engel olarak türkiye için büyük bir tarihi hataya imza attı.

oysa nuri paşa gerekli desteği de planları da hazırlamış, ankara'da gerekli kulisleri yapmış, gerekli taraftarı sağlamıştı.

olmadı.

nihayet savaş bitti.
ama nuri paşa'nın turan hayallerine ket vuranlar, nuri paşa'nın yaptıklarını unutamadı.
ondan intikam almak istediler.

beklediler,
beklediler...

türkiye cumhuriyeti'nin kendi tabancasını, kendi tüfeğini, top ve havan mermisini ürettiği sütlüce'deki killigil silah fabrikasına sabotaj tertiplediler.

o sabotaj sonrası yaşanan patlamada tam 27 kişi şehit oldu.
bu fabrika o gün patladığında tam 25 ülkeye ihracat yapıyor, silah satıyordu.
ama bu fabrika türkiye'de olmasına rağmen, türk silahlı kuvvetleri envanterinde bu fabrika'dan alınan tek bir mermi bile yoktu.

suriye, mısır, pakistan gibi ülkeler "biz alla bilen" diyen nuri paşa'dan silah alıyordu.

tabi ki ingilizler bu duruma çok kızıyorlardı, çok da baskı yapıyorlardı türkiye'ye.

"bu topraklarda hiçbir başarı cezasız kalmaz"dı, kalmadı da.
sütlüce'deki fabrika'da bir katliam yapıldı.

27 can şehit oldu.

güya bunlardan biri de bakü fatihi nuri paşa'ydı. ama çıkan cesetler içinde nuri paşa'ya dair hiçbir şey yoktu.

o gün nuri paşa'nın hakka yürüdüğü gündü. ama nuri paşa'nın cesedi hiçbir zaman bulunamadı.

belki de birkaç moskof, birkaç ingiliz, birkaç ermeni köpeğinin daha canını almadan göçüp gitmedi bu dünyadan.

ruhu şad, mekanı cennet olsun...

---------------------------------------------------
özel not: bu toprakların öz evladı olan üç girişimcinin (nuri demirağ, nuri killigil, vecihi hürkuş) üçünün de önünü kesen adam, "milli şef" ismet inönü'dür.
bu üç ismin de önünün kesilmesi, yaptığı işlerin baltalanması bu ülkeye yapılan en büyük ihanetlerden birkaçıdır.
ingilizler ile gizli pazarlıklar ve alınan üç kuruşluk bahşişler bu ülkeye onlarca sene kaybettirmiş, bu topraklardaki komprador köpeklerinin yabancı sermaye ile halkın kanını yıllarca emmesi garanti altına alınmıştır.
evet ismet paşa'nın yaptığı olumlu şeyler, hizmetler unutulamaz muhakkak. ama bu vatanperver insanları harcayarak bu ülkeye verdiği zarar da tartışılmaz.