zorlanım

Kişinin, bilinç düzeyinde aksi yönde iradesine rağmen belli bir şekilde davranmaya zorlanması. Zorlanımlı semptomlar, saplantı nevrozlarının tipik özelliğidir. Bu semptomlar, ya 'bastırılanın geri dönüşünün (Freud)' dışavurumudur, yani, kişinin kendi imajına uymadığını düşünerek reddettiği, bastırdığı düşünce ve duygulara karşılık gelir, ya da bu tür yasak düşünceleri bilinçdışında tutmanın bir yoludur.

Kişi zorlanımının tam anlamıyla bilincinde olsa da, altta yatan neden her zaman bilinçsizdir ve zorlanılan davranış veya davranışlar gerçekleşmediği veya iradi olarak engellendiği zaman akut kaygı ortaya çıkar.

Örneğin; el yıkama zorlanımı olan bir insan, bu el yıkamanın gereksizliğinin de, normal olmadığının da çok iyi bilincindedir ama neden böyle davranmaya zorladığını bilmez. Emin olduğu tek şey, ellerini yıkamadığı zaman hissedeceği yoğun kaygıdır. Dolayısıyla kaygı beklentisi de özerkleşerek zorlanımın devamını sağlar.

(bkz: compulsion)