jacop levy moreno

ispanya’dan romanya’ya giderken istanbul boğazı ile constanza arasında bir yerde doğduğu söylenir
«journal of group psychotherapy, psychodrama and sociometri» (1947 ‘de moreno kurmuş), 100. yıldönümünde moreno’ya ayrılmış ve burada da
türk olduğu yazılmış
15. yy. ispanyol musevileri sürüldüklerinde osmanlı imp. ‘na sığınmışlar ve vatandaşlığa geçmişler
viyana’da tıp (psikiyatri) eğitimi görmüştü. felsefe ve teoloji ile de ilgiliydi. Çocuklara öyküler ve peri masalları anlatıp oynattı. spontanlık tiyatrosunu kurdu.
viyana’da bir mülteci kampında hekim olarak çalışmıştı. hudson’daki islahevinde ve amerikan hava kuvvetlerinde de benzer deneyimler yaşadı.

moreno, viyana tıp okulu’nda asistanlık yaparken (1912) freud ‘un dersine giriyor. aralarında geçen diyalog :

“pekala, dr freud, ben senin durduğun yerden başlıyorum. sen insanlarla ofisinin yapay ortamında buluşuyorsun, ben onlarla sokakta ,evlerinde, doğal ortamlarında görüşüyorum. sen, onların rüyalarını inceliyorsun. ben, onlara tekrar rüya görebilme cesareti vermeye çalışıyorum. insanlara tanrı’yı oynamayı öğretiyorum”

moreno,
insanın insanla birleşmesinden çocuklar; insanın doğayla birleşmesinden robotlar ortaya çıkar demiş.. robotlar, insanlar/çocuklar gibi spontan ve yaratıcı olma şansına sahip değildir. robotlar yarına kalmayı beceremez; ancak insanlar da giderek spontanlık ve yaratıcılıklarını keybediyor. makinayı yaratan insan onun kölesi olarak robotlaşmaya doğru gitmektedir. (bkz: sosyometri) tam da bu noktada önemlidir.