theodor mommsen

1902'de nobel ödülü almış insanüstü çalışkan alman tarihçi. a history of rome adlı eseri modern tarihe büyük ölçüde ışık tutmuştur.

"akıl yoluyla herhangi bir şeye erişilebileceğini kabul ediyorsanız yanılıyorsunuz. geçmiş yıllarda buna bizzat ben de inanmıştım ve anti-semitizmin korkunç alçaklığını protesto etmeyi sürdürüp durdum. ama yarasızdır bu, tamamen yararsız. benim veya başka herhangi birisinin söyleyecekleri, son kertede birtakım savlardan ibarettir; mantıkî ve etik savlardır ve hiçbir anti-semit bunlara kulak asmaz. onlar sadece kendi nefret ve kıskançlıklarını, en aşağı güdülerini işitirler. başka her şey, geçersizdir onların nezdinde. akıl, hukuk ve ahlâk karşısında sağırdırlar. onlara tesir edemezsininz... korkun. bir salgındır bu, kolera gibi. ne izah ne tedavi edebilirsiniz. sabırla beklemek zorundasınız, zehir kendi kendini yiyip bitirene ve bulaşıcılığını kaybedene dek."