zerdüştlük

sami ''mitolojilerin'' devamı hatta birebir aynısı olmasına rağmen, islamiyeti yahudilikten daha çok etkilemeyi başarmış bir dindir. islamiyeti etkilemiştir derken kur'an'ın teolojisinden bahsetmiyorum, kur'an harici hadis, fıkıh, usul ve teolojik anlayış bakımından hatta ve hatta ufak tefek dini sembolleri de buna katarsak israiliyat ya da mesihiyat dediğimiz kavramlardan daha çok zerdüştlük etkilemiştir. elbette israiliyat ve mesihiyat kaynaklı algılar da mevcuttur islam'ın içinde ancak her işte bir yahudi parmağı arayan biz müslümanlar, zerdüştlüğün bugünün islam algısına ola katkılarını görmezden gelmişlerdir.

zerdüştlüğün özüne baktığınızda ise tek tanrılı bir dindir hatta kur'an'da kendilerinden ''mecus'' olarak bahsedilir ve ehli kitaptırlar. ahura mazda ehrimen ikilisinin doğması ise daha çok hint-iran kavimlerinin ayrılarak başkalaşım içine girmiş olmalarıdır. daha çok hint irfanından beslenmiştir.
mesela zerdüştlükten gelen bir foklorik öğenin örneğini verelim; bilindiği gibi her dinde ruhbanlar sınıfı vardır. ruhban sınıfı ile ilmiye sınıfı genel olarak karıştırılır ancak aynı değildir, malumdur ki islam'da da tasavvuf haricinde ruhban sınıfı yoktur ilmiye sınıfı vardır. islam'daki ilmiye sınıfı ateşkedelerdeki mubidlerin, magilerin bir versiyonudur. çünkü islam'da dinde ''profesyonellik'' yoktur. ama zerdüştlükte bu hep vardı. mesela iran'daki ayetullahlık kurumu, taklit mercileri, osmanlı ve birçok devlette bulunan şeyhülislamlık kurumu vs. tamamı ile zerdüşt ahkamının bir devamıdır. çünkü araplar devlet sistemini özellikle abbasiler döneminde eski pers-sasani geleneklerine göre kurgulamıştı, buna bağlı olarak sasanilerin devlet düzenindeki din sınıfı mercii aynı şekilde islam'ın içine taşınmış oldu. bu çok cüz'i bir örnektir. daha dehşet olanları da var, mesela miraç hikayesi gibi.
zerdüştlüğü, özellikle mar mani hiya önderliğinde zerdüştlüğe tepkisel olarak doğan maniheizmi anlayamazsak bugünün islam'ını anlamakta zorluk çekeceğimiz ise kaçınılmaz bir gerçektir.