ethica

önemli noktalardan birisi şudur; spinoza'nın etika'sı üzerine erken yargılar verilmemesi gereken nadir kitaplardan birisidir. insan yaşamı, tanrı'nın varlığı ve tanrı'nın insan üzerine etkisi ve önemi konularında temel saydığım bölümler üzerine kuruludur ve gayet basit karşılanabileceği gibi üzerine bir şeyler söylerken çok da hata yapılabilme ihtimali vardır ve bunun nedeni ise; spinoza kavramlarının yeterince oturmadan aktarılmaya çalışmakla bir alakası var.

gene önemli noktalardan birisidir ki; nadir kitaplardan diye bahsederken söylediğim şey; bazı kitaplar vardır, defalarca okunması gerekir çünkü büyük bir düşünce yöntemini kapsarlar ve bir kaç okumayla bu düşünce kolayca algılanamazdır. bu nedenle etika üzerine bir şeyler söylemekten çok okunması gereken kitaplardandır.

büyük bir özveri gerekir, bu diğerlerinden ayrılan(özellikle platon) yeni düşünce yöntemi için(aslında 17. yy olsa da hala yenidir çoğumuz için).. bütün bir ömre sığabilecek bir bütünlük vardır ve ilginç bir yöntemle(felsefeye has ama unutulmuş bir yöntem olarak) gözlemle elde edilmiş, akılla(us) sağlanmış bir yöntemdir.

bir yandan beni düşündürür ki; okuması için bile bu kadar özverili olmak gerekirken, gözlemleri bu denli akılla bir araya getirip kendi kendini kanıtlayan bir kitap(mefhum) yaratabilmiştir bir insan.

ilginçtir; bir çok kez spinoza'yı yanlışlama hatasına düşerek önermelerine saldırsamda, gerek hakimiyetsizliğimden, gerekse aksiyom ve tanımlamarından başlamak gerektiği çıktı karşıma.. büyük bir felfsedir(düşünce yöntemi, mefhum) ve ancak spinoza'nın ortaya koyduğu yöntemle yıkılabilir ki buna gerek de yoktur.