ismet inönü

chp'nin ikinci genel başkanı.

sıkı chpli biriyim, aile de "dededen beri" öyledir. fakat özellikle ismet inönü mevzusunda kafamı karıştıran, beynimi bulandıran bir şeyler var. ismet inönü'nün nasıl olup da atatürk sonrası chp'nin genel başkanı / cumhurbaşkanı olduğunu kafam almıyor.

eldeki verilere bir bakalım. hasta yatağında atatürk inönü ile kavga etmiş. atatürk'e ismet inönü öldü dendiğini iddia edenler de var ki bunlar baya baya ciddi tarihçi/tarih yazarları olan kimseler. öyle ya da böyle atatürk ile inönünün arası kötü, bu biliniyor. celal bayar desen başbakanlığı ele geçirmiş durumda, iş bankasından gelen bir güven ve kamuoyu sempatisi mevcut kendisine karşı ki bu iş bankası deneyimini çok uzun yıllar sonra, demokrat parti propagandasında bile kullandığı biliniyor. yani ismet inönünün aleyhine her şey, bütün oklar da bayar'ı gösteriyor. fakat nasıl oluyorsa oluyor ve ata'dan sonra başkanlığa ismet inönü getiriliyor, hem de oybirliğiyle. hani ismet inönü'nün karşısına celal bayar'ın çıkmamış olması bile yeterince tuhaf ve şüphe uyandırıcıyken, herkesin ismet inönü'yü onaylaması bende biraz şüphe uyandırıyor.

burada benim tahminim bunun -yani oybirliğinin- olabilmesi için celal bayar'ın da inönüyü desteklemiş olması gerektiği yönünde. sonuçta atatürk'ün kovduğu bir adam var ve atatürk'ün kendisine bağlılık konusunda çok titizlikle seçtiği bir grup insan bu adamı atatürk'ün yerine getiriyor, öyle ki ilerleyen yıllarda milli şef haline getirecek kadar. o denli güçleniyor ki bu adam, ta ecevit'e kadar karşısına kimse çıkmıyor. şimdi başa dönersek, atatürk öldüğü anda türkiye'nin en güçlü adamı olan celal bayar'ın desteği olmadan o insanların inönü'yü seçmesi mümkün mü? ya da en azından şu kadarını söyleyeyim, -doğru olmasına gerek yok- celal bayar sadece "inönü atatürk'e ihanet ettiği için kovuldu, biz o idam edilmesin diye atatürk'e hasta yatağında inönü öldü dedik" deseydi, inönü'nün bırakın seçilmeyi türkiye'de barınma gibi bir şansı var mıydı? sonuçta inönü kovulmuş ve yerine bayar geçmiş ve o konuşuyor.

ben inönü'nün bir şekilde bayar'ı tehdit etmiş olabileceğini düşünüyorum. artık tehdit konusu her neydiyse belli ki bayar'ın o dönem inönü'den çekinip geri çekilmesini sağlayabilecek kadar güçlü bir şeymiş. yoksa "atatürk'ün judas'ı" diye nitelenen bir adamın bu denli güçlenebilmesini açıklamanın hiçbir yolu yok benim gözümde. ki celal bayar'ın ilerleyen yıllarda, demokrat parti yıllarında, chp'den ziyade inönü'ye yüklendiği de görülebilir.

umarım inönü'nün seçilmesi konusunu aydınlatabiliriz ilerleyen yıllarda. politikada her şey mübahtır, evet, ama inönü'nün o kadar da temiz bir yoldan seçildiğine inanmıyorum ben. celal bayar'ın susmasının başka ihtimali yok çünkü.