william wallace

William Wallace

Sör William Wallace (1276 - 23 Ağustos 1305), Kral I. Edward'ın döneminde ingiltere'ye karşı yapılan direnişte vatandaşlarına önderlik eden iskoç şövalyedir.

Tarih Wallace'ın asil bir beylikten gelen Robert the Bruce gibi asillerle çelişen insanlardan biri olarak tanımlar.
Bazı tarihçiler Wallace'ın 1270'de doğduğunu iddia ederken,16. yy. kitabı "William Wallace'ın Tarihi ve iskoç Hadiseleri"(ing.;History of William Wallace and Scottish Affairs)William'ın 1276'da doğduğunu söylüyorlar.Kesin kanıtların olmamasından dolay Wallace'ın doğum tarihi ve doğum yeri tartışılır.Tarihe göre Wallace'ın doğum yeri Renfrewshire'deki Paisley yakınlarında Elderslie'da olduğuğu iddia edilir.Fakat son günlerde bazı biograflar onun doğum yerinin Ayrshire'daki Kilmarnock yakınlarında Ellerslie da olduğunu söylüyor.

Ek olarak Wallace'ın ilk hadiselerinden bazıları Ayrshire'da gerçekleşir.Bunun aksine Wallace'ın ilk hadiseleri Elderslie'ye de Ellerslie'yede yakın olmayan Lanarkta gerçekleşir ve daha sonra Wallace irvin'deki ingilizler'e karşı savaşan iskoç asillere katılmak üzere Ayrshire'a gitti

Wallace Fransa'daki papazlara katılan iki amcası tarafından eğitildi.

Wallace'ın Zamanında iskoçya

Wallace doğduğunda kral III.Alexander 20 yıldan beri hakimiyetini sürdürüyordu.Onun dönemi ekonomik düzen,barış süresi içinde geçti ve ingiltere'nin baskılarına karşı koymayı başardı.1286'da,Alexander attan düştü ve sonra öldü.Tahta geçmek için hiçbir çocuğu sağ değildi.iskoç liderler,Alexander'ın 4 yaşındaki kız torunu Margaret'ı -Norveç hizmetçisi(ing.the Maid of Norway) olarak tanınır- kraliçe ilan ettiler.Yaşından dolayı,iskoç liderler,Margaret yetişene kadar,iskoçya'yı yönetmesi için geçici bir hükümet kurdu..Kral Edward,iktidarszılıktan iskoç liderlerle Margaret'ı oğlu ile evlendirme antlaşması olan Birham antlaşmasıyla yararlanmak istedi.Fakat Margaret Norveç'ten iskoçya'ya dönerken yolda hastalandı ve öldü.(1290)

Yaygın inancın aksine John Balliol'un tahta hakkı vardı.Ancak iskoçlar önyargılardan kaçınmak için sorun hakkında kara verecek bağımsız bir hakimin konu ile ilgilenmesini istedi.Kurnazca davranarak,iskoçlar ingiliz kralı I.Edward'ı kraliyetin yerine geçmesi için çağırdılar.Fakat Edward,bağımsız hakem olarak gelmek yerine,büyük bir ordu ile iskoç-ingiliz sınırına geldi. Tartışmalara çözüm bulmak için özerk statüsüne bir lord olarak geldiğini söledi.istekleri duyulduktan sonra 1292'de,Edward,Balliol'u Özerk iskoç olarak tanımımladığı iskoçya'nın hükümdarı seçti.Mart 1296'da Balliol Edward'a vergi vermekten vazgeçti ve bu ayın sonunda Edward iskoç sınırı Berwick-upon-Tweed'e saldırdı ve çok kan döktü.iskoçya'da yaşayan herkesi kiliselere saklansalar dahi katletti.Papa Edward'ın hakimiyeti olan Gascony'de heyet topladı ve yaptıklarından dolayı Edward'a madalya verdi.Mayıs ayında iskoçları Lothian'daki Dunbar savaşında mağlup etti(1296) ve Haziran sonuda Balliol'u tahttan indirmek için Kincardine kalesinde zorladı.

Wallace'ın Kahramanlıkları Başlar

Yerel Ayrshire destanlarına göre; iki ingiliz askeri, Lonark'taki balık pazarında Wallace'a meydan okudu. Tartışma iki ingiliz askerinin öldüğü bir arbedeye dönüştü. Bunun üzerine yetkililer o andan itibaren Wallace'ı kısa sürede yakalama emrini yayınladı.Hikayenin doğruluğu ne olursa olsun, Wallace ingilizlerden 1291'de babasının ve abisinin ölümünden dolayı çok nefret ediyordu.

Wallace,1297'de ingiliz Lonark şerifi Sir William Heselrig'i öldürdü ve sevdiği ve evlendiği genç kadın Marion Bardifute'un öcünü almak için onun cesedini parçaladı.Bu detayı doğrulayan kanıtlar yok. Kısa sürede Wallace, Loundoun Hill(Darvel.Ayrshire yakınlarında)de ve Ayr daki savaşı kazandı.Gelişen isyan,Haziran ayında irvin'de iskoç soyluların ingiliz koşullarını kabulü ile önemli bir zarar gördü..Ağustosta,Wallace Selkirk grubundan,Stirling'teki Andrew de Moray'ın ordusuna katılmak için ayrıldı.Moray bir diğer isyanı başşlattı ve onların gücü,ingilizlerle karşılaşmak için hazırlandıkları Stirling'de birleşti.

Stirling Köprüsü Savaşı

11 Eylül 1297'de Wallace, Stirling Köprüsü Savaşı'nı kazandı. ingilizlerin sayıca üstün olmalarına rağmen, Andrew de Moray ve Wallace liderliğindeki iskoçlar, ingiliz ordusu bozguna uğratıldı. Earl of Surrey William de Warenne'in profesyonel 300 süvari ve 10.000 piyadelik ordusu köprüyü keçerken bir felaketle karşılaştı. Köprünün hasarlı olması birçok askerin birlikte geçmesine engel oluyordu(3 asker yanyana).Bu yüzden ingilizler köprüyü geçerken,iskoçlar onların yarısının geçmesini bekledi ve daha sonra onları kısa sürede yok etti.ingilizler geri çekilmeye başladı. Fakat köprü ağırlığı kaldıramayınca çöktü.Birçok ingiliz köprünün altında kaldı ve boğuldu.

iskoçlar ezici bir zafer kazandılar ve bu orduları için büyük bir moral oldu.Hugh Cressingham,Edward'ın iskoçya'daki hazine görevlisi savaşta öldü. Moray,Stirling Köprüsü Savaşı'ndan3 ay sonra savaşta aldığı yaradan dolayı öldü.
Wallace'ın savaştan dönmesi üzerine Robert Bruce,Wallace'i şövalye ve "iskoçya'nın koruyucusu ve ordularının lideri" olarak ilan etti.Ve şimdi Sör Willam Wallace...

Falkirk Savaşı

1 yıl sonra ordular Falkirk Savaşı'na geldiler (1 Mayıs 1298). ingilizler biRoxburg'da bir çiftlik istila ettiler ve inekleri korkuttular. Lothian'ı yağmaladılar ve bazı kaleleri tekrar ele geçirdiler fakat Wallace'i savaşa çekemediler. iskoçlar düşmana karşı herşeylerini kullanmaya karar verdiler ve ingilizlerin yiyecegiğini tedarik eden adamın hatası yemekleri ve moralleri azalttı ve Edward Wallace'ı aramaya Falkirk'te son verdi.

Wallace mızrakçılarını dairesel bir şekilde mızrakları başlarından yukarı şekilde oturur vaziyette ayarladı ve kazıklardan savunma alanı kurdu.ingilizler iskoç okçularını yararak üst kısmı ele geçirdi.iskoç şövalyeler kaçtılar ve Edward'ın adamları saldırdılar.Piyadelerin mızrakçılara attığı taşlar ve oklar iskoçların kaçma sebebi olup olmadığı net değildir.

iskoçlar birçok asker kaybetti, fakat Wallace kaçtı. Bununla beraber gururu ve ordudaki ünü zarar gördü.
Eylül 1298'de,Wallace Robert the Bruce, Earl of Carrick ve John Comyn of Badenoch'un desteklediği iskoçya'nın Koruyuculuğundan istifa etti. 1302'de Wallace barış hareketini rederken,Bruce kral Edward'la barış yaptı.

Wallace'ın Yakalanması ve idamı

Sir William, 5 Ağustos 1305'te Edward'a sadık olan iskoç şövalye Sir John de Menteith'in onu Glasgow yakınlarındaki Robroystoun'da ingiliz askerlerine teslim edene kadar yakalanmadı.

Wallace Londra'ya gönderildi ve daha önceden haydutlar kralı olara taçlandırıldığı Westminster salonunda vatan hainliğinden şuçlandı.Bu talebe şöyle karşılık verdi "Ben hiçbir zaman Edward'ın muhatabı olmadığım için onun haini olamam."Kayıp olan John Balliol onun resmi kralı olmasına rağmen Wallace suçlu ilan edildi.

23 Ağustos 1305 günü duruşmadan sonra Wallace mahkeme salonundan çıkarıldı.Üstsüz birşekilde Smithfield pazarında at tarafından çekildi(Elleri iplerle biryere bağlı ayaklar atın arkasında bağlı birşekilde), darağacında asıldı, fakat ölmek üzereyken bırakıldı. Hareketsiz,bitkindi. Vücudu parçalandı ve kafası kesildi. Kafası daha sonralardan kardeşi John ve Sir Simon Fraser'ın da kafasının asıldığı Londra köprüsüne asıldı.Kol ve bacakları, Newcastle, Berwick, Stirling ve Perth'de ayrı ayrı sergilendi.

Wallace'ın anısına dikilen levha, Smithfield'de Wallace'ın idam edildiği yerin yanında olan Aziz Bartholomew Hastanesi (ing. St. Bartholomew's Hospital)'nin duvarında asılıdır.iskoç vatanseverler ve diğer ilgililer sık sık burayı ziyaret etmekte ve çiçek koymaktadır.
Wallace'a ait olduğu anılan kılıç yıllardır Dumbarton kalesinde saklandı ve şimdi Stirling yakınlarında Wallace Ulusal Anıtı (ing.the Wallace National Monument)'da saklanıyor.Buna rağmen uzmanlar tarafından yapılan incelemeler bu kılıcın dizaynının Wallace'dan birkaç yıl sonrasına ait olduğu sonucunu çıkardı.

http://tr.wikipedia.org/wiki/William_Wallace