urumlar

görsel
Urumlar, Türkçe konuşan ve Ortodoks Hristiyan inancına mensup bir topluluktur. Günümüzde en çok Ukrayna ve Gürcistan'da yaşamış, daha sonraki göçlerle Yunanistan ve başka ülkelere de dağılmışlardır. Kökenleri ve etnik kimlikleri konusunda farklı akademik görüşler bulunsa da, dilleri ile dinî kimliklerinin birlikte incelenmesi topluluğun ayırt edici özelliğidir.

"Urum" adı, tarihsel olarak Rum (Doğu Roma/Bizanslı, daha sonra Ortodoks Grek) sözcüğünden türemiştir. Günümüzde birçok araştırmacı Urumları Türkçe konuşan Ortodoks Grekler olarak tanımlarken, bazı Türk araştırmacılar ise onları Kıpçak kökenli Hristiyan Türk topluluklarının devamı olarak değerlendirmektedir. Bu nedenle kökenleri konusunda akademik literatürde tam bir görüş birliği bulunmamaktadır.

Urumların konuştuğu Urumca (Urum Türkçesi) bir Türk dilidir. Özellikle Kırım çevresinde konuşulan çeşidi, çoğu dilbilimci tarafından Kıpçak grubuyla ilişkilendirilirken; Tsalka çevresindeki ağızlar Oğuz Türkçesine daha yakın özellikler gösterebilir. Topluluğun yaşadığı bölgelere göre Rusça, Yunanca ve diğer yerel diller de günlük yaşamda etkili olmuştur.

Urum toplulukları yüzyıllar boyunca özellikle Kırım ve Güney Kafkasya'da yaşamıştır. 18. yüzyılın sonlarında Kırım'dan Azak Denizi çevresine gerçekleştirilen zorunlu iskânlar ve sonraki göçler, bugünkü yerleşim düzenlerini büyük ölçüde şekillendirmiştir. Mariupol çevresi tarihsel olarak önemli Urum merkezlerinden biri olmuştur.

Urumlar Doğu Ortodoks inancını korurken günlük yaşamlarında Türkçe konuşmalarıyla dikkat çekerler. Halk edebiyatı, düğün gelenekleri ve sözlü kültürlerinde Anadolu ve Kırım Türk kültürüyle ortak birçok unsur bulunurken, dinî uygulamaları Ortodoks geleneğine dayanır. Günümüzde göç, kentleşme ve dil değişimi nedeniyle Urumcanın konuşur sayısı azalmış ve dil, tehlike altındaki Türk dillerinden biri olarak değerlendirilmektedir.