phaidon

KUPON FURYASININ sürdüğü sıralarda "faydon!faydon!faydon!faydon!faydon!" nidalarıyla reklamı yapılan, kupon karşılığı gazete tarafından dağıtılmış bir ansiklopedi.

sabah gazetesince 1987 yılında verilen, john david yule tarafından hazırlanılan bilim ve teknoloji ansiklopedisi.

Platon'un olgunluk dönemi eserelerinden biridir.Phaidon diyaloğunda ölüm günü dostlarıyla ''ruh üzerine'' tartışan Sokrates ölümü ruhun bedenden kurtulması olarak açıklıyor ve ruhun ölümsüzlüğü savını karşıtların birliği ilkesiyle temellendiriyor.

şimdi efendim sadece bir düzeltme olarak ifade edersek sokrates'in içtiği "baldıran" zehiri değildir. farmakhion adı verilen şeyi içmiştir. niye baldıran gibi saçma bir çeviri yapılmış onu anlamış değilim. farmahkion'un da anlamı hem ilaç hem de zehirdir. bu sitem entry'yi yazan ile ilgili değil, platon'un metinlerini fransızca'dan çeviren insanlar ile alakalıdır. bundan dolayı nous'a zihin genesis'e(varlık), corruption'a yokluk derler.

şimdi efendim bu eser çok yanlış anlaşılan bir eserdir. asıl konusu "peri psykhes" yani ruh üzerinedir. bundan dolayı özellikle ciddi olarak felsefe ile ilgilenen kişilerin bu diyaloğa dikkat etmeleri gerekmektedir. şimdi bu diyalog salt logos'a dair bir diyalog değildir aynı zamanda mitos'a dair de bir diyalogdur.ruhun neliğine dair enine boyuna bir araştırma içerir.yani ruh göçüne ilişkin belirli mitoslar var. ruhun hades'te neler ile karşı karşıya kalacağını anlatır sokrates.

bundan mütevellit "hakiki filozof ölümü ister". diyor ve bu önermesini temellendirmeye girişiyor. şimdi insan bir ruh bir de bedenden oluşur. ama bu ve filozofa da hazdan kaçarak yaşamını sürdürür beden ise filozofun yapmak istediklerine ket vuracaktır. yani filozof aslında salt theoria etkinliği yapmak ister. beden ise arzu, tutku, istekleri ile onu sınırlar. tutkularının yani bedeninin esiri olmasına neden olur. ruh bedenden ayrıldığında ise zaten filozof kendisini sınırlayan şeyden kurtulacaktır. bunun asıl nedeni ise bedene ilişkin aisthesis(duyumsama)'nın hakikat taşımaması ani beni duyularımın yanıltıcı olması.

şimdi gelelim anamnesise[belirsiz hatırlama, recollection(eng), reminiscence(fr)]. acaba ruh hep bu ölümden yaşamın ve yaşamdan ölümün çıktığı bir döngüde herşeyi öğrendikten sonra unuttuklarını hatırlaması mıdır? yani öte dünyada bildiği şeyleri lethe ırmağından içtikten sonra unutmuş mudur? biz bunun böyle olduğunu kabul edersek yapılan iş felsefe olmaz mitolegein olur. yani mitos'a dair olur. bu yüzden platon çok dikkatli okunmalıdır. platon'un asıl bahsettiği şey ise insanda doksalar kurma yetisinin varolduğuna işaret ediyor. menon'da köleye geometri sorusunu çözdürmesini bu anlamda ele almalıyız. insanda sanılar kurma yetisi ve bu sanıları bilgiye ulaştırma olanağı vardır. bunun ötesinde bir şey aramak theologos'a girer.

Phaidon diyalogu Ekhekrates in Phaidon a, Sokrates in hapsedildiği yerde, idam edileceği gün, Sokrates in yanında bizzat bulunup bulunmadığını sormasıyla başlatılır. Diyalogda geçen karakterler; Ekhekrates, Phaidon, Apollodoros, Sokrates, Kriton, Simmias, Kebes, Ksanthippos, Onbirlerin Hizmetçisidir. Bunların haricinde diyalogda Phaidon un anlatımlarından çıkarılacağı üzere, Sokrates in son gününde yanında, Hermogenes, Epigenes, Aiskhines, Kritobulas, Antisthenes, Paialı Ktesippos, Meneksenos bulunmaktadır. Sokrates in ana karakter olarak Platon un görüşlerini aktardığı bu diyalogda; Platon, Sokrates in idamı sırasında yanında yer almaz, zira kendisinden hasta diye söz ettirir. Bu hastalık durumu tesadüfen yer bulmaz. Platon genellikle diyaloglarında kendisini gizleme yoluna gider.

diyalogun ele aldığı konulara kısaca değinecek olursak, filozof önceliği, pay alma, zıtlıkların döngüsü ve özellikle ruhun ölümsüzlüğüdür. filozof önceliğinde, filozof un hakikatin bilgisine erişmeye en yakın insan olarak nasıl bir yol izlemesi gerektiği anlatılır. dünyevi hazlardan uzak durmalı ve kendisini sonsuz ışık dünyasına erdemli yaşamı ile hazrlanmalıdır. pay alma konusunun girizgahı niteliğinde olan phaidon diyalogunda güzel olanın güzel ideasından pay aldığı gibi tüm ruhlarında ortak ideadan pay aldıkları böylece eşit ve uyumda oldukları belirtilir. zıtlıkların döngüsüne göre de dünyada herseyin bir karşıtı olduğuna göre ölümün de bir karşıtı olmalıdır. bu da doğumdur. doğum ve ölümler birbirinden oluşuyorsa-doğuruyorsa ölümden sonra doğan bir yaşam olmalıdır. bu da ruhun ölümsüz bedenin fani olduğu sonucunu verir. ruhun ölümsüzlüğüne bağlanan konu zıtlığın birliğine dayandırılır. ruh ölümsüz olandır. filozof bunun bilincinde yaşamalıdır.

diyalog sokrates in baldıran zehrini içmesiyle ve öncesinde bir mitos anlatmasıyla sonlanır.