partlar

Partlar, Part Krallığı, Part imparatorluğu, Parthia ya da Arşaklılar günümüz iran'ının kuzeydoğusunda yer alan bir medeniyetti. Zirve zamanında yönettiği bölgeler arasında, iran'ın tamamı, modern ülkelerden Ermenistan, Irak, Gürcistan, Türkiye'nin doğusu, Suriye'nin doğusu, Türkmenistan, Afganistan, Azerbaycan, Tacikistan, Pakistan, Kuveyt, ayrıca Suudi Arabistan'ın, Bahreyn'in, Katar'ın ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin Basra Körfezi'ndeki kıyılarını kapsıyordu.
Part Krallığı, iran platosunu birleştiren ve oraya hükmeden Arşaklı hanedanı tarafından idare edilirdi. Hellenik Yunanistan'a bağlı Selevkoslar tarafından hakimiyet altında bulunan bölgeyi, M.Ö. 3. yüzyılın sonlarına doğru ele geçirmeye başladılar. M.Ö. 150 ve M.S. 224 yılları arasında Mezopotamya'yı aralıklarla yönettiler. Eski iran'da Medler'den ve Akamenidler'den sonra gelen üçüncü yerel hanedanlıktırlar. Ağır süvariyi icat eden Partlar bundan dolayı Roma imparatorluğu'nun doğudaki en büyük düşmanıydı. Romalılar'ın Kapadokya'dan (Doğu Anadolu) öteye genişlemelerini sınırladılar.
*

arsakes kurduğundan arsakidler diye de geçer. carrae yi crassus a mezar etmeleri ve bir dizi roma imparatorunun kendilerine karşı sefer yaptığı esnada ölmesi haricinde bir de ingilizce ye kazandırdıkları parting shot deyimi part, depart gibi kelimeler türetmiştir.

persis krallığı ahameniler, partlar arsakidler diye bilinir. yine sasaniler ardaşir tarafından kuruldukları halde sasan ın ismini almıştır. isimlerden yola çıkacak olursak en karizmatik irani devlettir.

partlar çin ve kuşhan devleti ile ticari ve diplomatik ilişkide bulunmuştur. çin den çıkan ilk kervan bc106 yılına tarihlenir, demek ki partlar bu işten de iyi kazandı.

bir de philippi de octavianus-marcus antonius ittifakına yenilen caesar ın katillerinden cassius lebienus u partlara göndermişti, daha sonra bu lebienus part generali pacorus ile anadolu ya da girmiştir, lakin roma preator u ventidius bunları aynen geri göndermiştir. tarih de vereyim daha inandırıcı olsun bc39-38.

menşei açıdan alanlardan gelmiş olmaları muhtemel. her ne kadar sonradan ktesiphon u merkez aldıysalar da bugünkü azerbaycan tarafında kurulmuşlardı. sarmat kökenli olmaları muhtemel. elbette farsi unsuru da gözardı etmemek lazım.

birilerinin dediği gibi yok kürtmüş oda sürtmüş değildir.
şöyleki: part krallıginin azerbaycanda kurulduğu aşikardır ve azerbaycanda hiçbir zaman iran yerlisi bir kavim yaşamamıstır. işin tuhafı bu partlara zaten iskitli deniliyordu. birilerinin dediği gibide sakalarla yapılan turan iran savaşlarıda part doneminde olmamistir aksine ahameniş yani gercek perslerle sakalar yani gercek turkler arasinda olmustur. zaten partlarin yonetici kadrosuda buyuk bir ihtimalle sakalıdır. çunki irana kuzeyden gelmislerdir. gelelim partlarin etnik kökenine.
şöyleki: hanedanın sakalı yani iskit oldugu kesindir. cunki iskit bölgesinden gelmişlerdir. ancak tabiyki imparatorlukta perslerde, rumlarda, ermenilerde, lazlarda, türklerde, araplarda yaşamakta idi. ancak şunu soyleyebilirizki atlarına giydirdikleri zırhlar bizim türk kağanllığinin at zırhlariyla aynidir. gerek desen gerek biçim olarak. buda gösteriyorki ordusu kesinlikle türkdü.

hemen gelen edit: partların yönetim kademesinin dini zerdüstlük değil, tengriciliktir.

Torunlarının irani bir halk olan zazalar olduğu söylenir.

Deylemliler ile birlikte zazaların ataları.

diğer bir adı arşaklardır. ermenilerin atasıdır. arşaklarda bir ermeni hanedanlığıdır.

Macarlar,ermeniler,kürtler,beluciler gelenin geçenin sahiplendiği hanedan

Yok olmuş bir irani kavimler topluluğu iran da yönetimi ele alınca kurulmuş imparatorluk .

Bazılarının dediği gibi yok kürtmüş o da cükmüş değildir

Kökleri iskitlere/sarmatlara dayanır iranidirler ve irani dilleri konuşurlar romalıları yenmişler sasani ve kuşan imparatorluğuna yenılmışlerdır

Günümüz göçebe yaşayan bahtriyari toplumu ile alakaları olabileceği söylenmektedir.

kökleri iskitlere/sarmatlara dayanır.
Halkı iranlı olsa da yönetici hanedanı arsak hanedanlığının menşei hakkında tartışmalar vardır.

Arsak hanedanlığının iran'a kuzeyden geldikleri ve iran'da yerli olmadıkları bilinmektedir.
atlarına giydirdikleri zırhlar türk kağanlığı at zırhları ile tip olarak benzerdir. Yine bu hanedanlığın ilk dönemlerinde göktengricilik izleri de mevcuttur.

Aynı hanedanlık part imparatorluğu yönetiminden sonra Ermeni krallığını da yönetmiş, tabiri caizse bizim Ortadoğuluları gütmüştür. *
Tarihsel olarak ise romalıları yenmişler lakin sasani imparatorluğuna yenilerek gerilemişlerdir.

günümüz göçebe yaşayan bahtriyari toplumu ile de alakaları olabileceği söylenmektedir.