dikey hareketlilik

osmanlı devleti'nde her kişinin yöneticilik ve dahi vezirlik konumuna kadar gelebilmesini ifade eden öbektir.

(bkz: yatay hareketlilik)

Türkiye'de, mevcut ekonomik ve sosyal düzenimiz içerisinde son derece yetersiz olan bir olgu.

Açıklamak gerekirse, zengin'in çocuğunun da %99 ihtimalle varlıklı bir hayat yasayacak olması, oysa fakir ailelerden gelen çocukların sınıf atlama ihtimallerinin yok denecek kadar az olması halidir.

Bir yandan ÖSS ve KPSS gibi sınav tekniği ve özelleşmiş zaman-para yatırımı gerektiren seçme mekanizmaları öte yandan kobi tipi geleneksel iş anlayışı ve yetersiz sosyal devlet imkanları, ve tabii bir de anadili farklı çocukların ilkokula başladıklarında farklı bir müfredatta türkçe öğrenme fırsatları olmaması sebebiyle görülür.

Osmanlı’da yönetilen sınıftan yöneten sınıfa yükselmedir. Yöneten sınıf olmanın temel şartı Müslüman olmaktır.