cacabey

kısaca cacabey olarak bilinen, ceceli aşireti beyi olan emir bahaddin caca’nın oğlu olan cacaoğlu nureddin cebrail, 1240 yılında iskilip’ te dünyaya gelmiştir. anadolu selçuklu sultanı kılıç arslan'ın oğlu ıı. gıyaseddin keyhüsrev döneminde, kırşehir valiliği yapmıştır.

cacabey küçük yaşlarda üstün yetenekleri ile devrin önde gelenlerinin dikkatini çekmiş ve genç yaşında başarılar göstererek kısa zamanda devrin büyüklerinin arasında yerini almıştır. kırşehir beyi iken, emirhor olan eseddedin isyanı’nı bastırmıştır. elbistan savaşı’na katılmış. orada mısır memlük sultanı baybars’a esir düşmüştür. baybars bütün esirleri serbest bırakınca caca bey şam’dan kırşehir’e dönmüştür. bir hükümdar gibi kırşehir’de hüküm süren caca bey’in ünü, kısa sürede her tarafa yayılmıştır.

mevlana yazdığı bir mektupta, cacabey'in yeteneklerine ve başarılarına övgüde bulunmuş ve kendisiyle bir araya geldiği meclislerde de bu konuyu dile getirmiştir. . özellikle türkçe konuşan, emirleri ve devlet yazışmalarında türkçe yazan cacabey, kendi idaresinde yaşamakta olan hacı bektaş veli ile de ilgilenmiş, onu himaye etmiştir.

anadolu’da bir çok hayır kurumu yaptırmıştır ve ayrıca cami, zaviye gibi pek çok kamusal yapının da onarımını yaptırmıştır. bu arada eskişehir’de bir cami ve bir han yaptırmış, 17 cami ve zaviyeyi de onarıma almıştır.

kırşehir’de bu gün bir mimari anıt olarak yükselen cacabey medresesi’ni de yaptırmıştır. devrin fakültesi gözüyle bakılan bu binada türkçe eğitimi veriliyordu. arapça ve acem dili ile de dersler yapılıyordu. ayrıca islam hukuku ile felsefe ve tasavvuf dersleri de öğretiliyordu.

kubbesi açık ve altında bir kuyunun bulunduğu cacabey medresesi’nde kuyuya yansıyan yıldızlar incelenir, bunlar üzerinde araştırmalar yapılırdı. bundan anlaşıldığına göre, bu medresede o dönemlerde astronomi araştırmaları yapılıyor, matematik, fizik, kimya gibi konularda eğitim veriliyordu.

caca bey, 1301 yılında rum tekfurları ile savaşırken şehit düşmüştür. naaşı kırşehir’e getirilerek 1272’de yaptırdığı medresenin yanındaki türbeye defnedilmiştir.

(bkz: caca bey)

türk astronata verilmesi istenen isim.

cacabeyimsu aya ayak bastı, hopluyor ve bayrağı dikti oleeeyy.

Cacabey, Türk halkını koruması, yüksek bir ahlaka sahip olması özü-sözü pek bi­ri olması dolayısıyla Anadolu'da çok sevilmiştir. Öz Türkçe konuşup Türk kültürünün ve eserlerinin Kırşehir ve Anadolu'ya yayılmasına öncülük etmiştir. Cacabey 13.yy.da Anadolu'da yaşamış olan diğer Türk büyüklerinden Hacı Bektaşi Veli, Mevlana Celalettini Rumi ile de görüşmüş, hatta onların övgülerine bile mazhar olmuştur.

Nureddin Cacabey 'in 1272'de Kırşehir'de kurmuş olduğu Cacabey Medresesi onun adını ebedileştirmiştir. Bu medrese aynı zamanda bir rasathane idi. Batı Türkis­tan'da Uluğ Bey'in rasathanesine ise Selçuklular zamanında Kırşehir Cacabey rasatha­nesi de o derece önemli idi. Bugün cami olarak kullanılan bu medresenin dış köşelerin­de sütunlar, uzay araçlarına benzetilmektedir. Cacabey medresesinde eğitim tamamen Türkçe idi. Türk dilinin Fars kültürü içinde erime tehlikesi altında bulunduğu sırada Cacabey, bir kurtarıcı olarak Türklüğ'ü ayakta tutmuştur. Bu sebeple Ahi Evran, Aşıkpaşa, Hacı Bektaşi Veli, Ahmet Gülşehri gibi alim ve şairler eserlerini öz Türkçe yazmışlardır. Bu nedenle Türk tarihinde Cacabey 'in önemi büyüktür. Cacabey, Rum tekfurları ile yaptığı bir çarpışmada şehit düşmüştür (1301). Türbesi Cacabey Medresesi yanındadır.

http://www.cacabey.net/