baklavaname

osmanlı arşivlerinde, ortaya çıkarıldığı kadarıyla sayısı 2 yi bulan, bir türk tatlısı olan baklava yı övme ve baklava ya beğeni sunma içeren manzumelere verilen isimdir. kimin yazdığı belirli olmamakla beraber 17 yy. ın sonlarından itibaren saray tarafından tertip edilmeye başlanan baklava alaylarına iştirak etmiş bir yeniçeri vasıtasıyla kaleme alındığı varsayılmaktadır.

ilk manzume, kıt a nazım şekliyle yazılmıştır anlamı şöyledir.

ey baklava! senin zatın, şehir içinde halkın övüncü; yıldızların içinde de duha vaktinde alevlenen güneş gibidir. seni övmek haddim değil ama, yüce şanına layık bir duam olsun istiyorum. tepsisi ay halesi, kendisi ay gibi, yaprakları da kat kat olan yer ve gök gibidir. o, gül renkli gökyüzü gibi ortaya geldiği zaman arkadaşlar ona bir hediye gibi bir bir el uzatırlar. onun bademi yıldızlar gibi çok, yüzü de şekerden, kış yaprağı gibi bembeyazdır. yağ ve bal onu bir okyanus gibi eder, kendisi de onun içinde bir ada gibi görünür. ey şah! sen bu sözü nazmedip söyledin; ancak senin söylediğin baklava gibidir.

ilk manzume nin diğer mektubu da kıt a nazım şekli ile yazılmıştır anlamı şöyledir.

ey şah! devletin daim ve zengin olsun, bu kulun bunu haktan ister. ey şen kalpli! allah için ihsanda bulun; hak, belanı giderip ömrünü uzun etsin. hasılı, isteğimiz açıkça budur ki sizden hemen daima baklava isteriz. lutfedip vaktini geçirmeyesiniz, üzerine de somunu ilave edesiniz. duacılar onu yesinler ve size de hayır dua etsinler.

ikinci manzume ise tekerlemeler kullanılarak yazılmış olup anlamı şöyledir.

hakk ın sayısız nimetleri olup hepsiyle de aram iyidir; ama ille de baklava isterim. yahniyle iyi anlaşırım, paça güzel bir aştır, soğanla yemek hoştur; ama ille de baklava isterim. tütünü içmem acıdır ve halkın faydasız masraflarındandır, pilav başımın tacıdır; ama ille de baklava isterim. helvanın tadı güzel olup adı dillerde söylenir durur, zerdenin de tadı çok hoştur; ama ille de baklava isterim. sıcak kestane yemek hem katık olur hem de ekmek, sirkeli balık çok güzeldir; ama ille de baklava isterim. kavurma başka bir mezedir, sarma güzel etden tazedir, paluze gayet tatlıdır; ama ille de baklava isterim. ekşi aşın masrafı çoktur, sütlü aşın benzi aktır, hoşafa ise sözüm yoktur; ama ille de baklava isterim.

birçok gazel ve kasidede de baklava üzerine methiyelere rastlanılmıştır.

bunların arasında ibrahim tırsi nin şu dizelerine rastlamak mümkündür.

yalardum baklava tepsisi gibi
yaka düşürdi simin ber kapandı

anlamı; o, gümüş göğüslü yar, baklava tepsisi gibi yalanacak durumda olan göğüsünü yakasıyla kapatmıştır.

yine ibrahim tırsi den;

giceyle uyhuda mekteb hacesinün gözine
sahan böreği ile baklava gelür görinür.

mektep hocasının gözüne geceleyin uykuda sahan böreği ile baklava görünmektedir anlamlı, dizeler vardır.