alethes doksa

doğru sanı anlamına gelen felsefe terimidir. platon, alethes doksa' yı görülen nesnelerin kendilerinin bilgisi olarak tanımlar ki ona göre bu yanıltıcı bir bilgidir. sonrasında aristoteles doksayı doğru düşünme biçimleri içine alacak alethes doksa' ya ulaşma yolu olarak da nous' u gösterecektir. gelgelelim platon için doğru sanı bir zaman geçerliliğini yitirmiş ve temellendirilen doğru sanı arayışına girmiş sonunda bunlar arasında bir fark olmadığına hükmetmiş ve ilk görüşünü savunmaya devam etmiştir.

platon için ayrıca bilinenler bakımından bilgi için ikinci adım olma özelliğini gösterir. birinci adım olan doksa/ kanı, yansılar ile ilgiliyken ikinci adım olan alethes doksa nesnelerin kendisidir. bu ikili ayırımı ise platon, mağara alegorisinden sonra, bilgi türleri için ortaya bir çizgi çizildiğini bir tarafta duyulan ( duyumla algılanan ) bir tarafta düşünülen nesneler ( kavramsal olarak var olan ) var sayar. sonrasında duyulan nesnelerin ortasına da bir çizgi çizerek yansılar ve nesnelerin kendisini elde eder. alethes doksa bu çizginin 2. kısmı ile ilgilidir.

platon' un bu konuda neden bu terimi kullandığı varlığı sadece var olan olarak görmemesiyle, eylemleri, görülmeyenleri, oluşun kendisini kapsayan bir küme olarak anlamasıyla açıklanabilir. herakleitos' dan aldığı değişen şeylerin bilgisi olmaz fikri burada uygulanır ve görülen her şey bir sanı, doğru bir sanı özelliği kazanır.

--------- i. ö. 372; olimpiyatları başlatıyorken; akheramosis

13.02.2012 22:34

akheramosis

nesnesine uygun olması bakımından doğru sanıdır. felsefe tarihindeki sürece değinmeden kavramın ufak bir dil çözümlemesiyle anlaşılabilir olduğunu bilmek gerekir. zaten üstteki yazar felsefe içerisindeki yerini yazmış kısaca. ancak sadece doğru sanı demek eksik olur. zira doğruluğunun ölçütü epistemolojik açıdan tutarlılık mı, yoksa gerçeğe uygunluk mu? evvela burada "doğru sanı" derken gerçeğe, yani nesnesine uygun olmaktan mütevellit doğru olan sanı demek gerekir. Bundan dolaylı olarak da nesneye uygun düşen görüş demektir. Buna alethes doksa, yani doğru görüş diyoruz.

doksa'nın sanı olduğunu pekala herkes bilir. Bunun ayrıca incelemesi için; (bkz: doxa/#35047913)
aletheia ise; yunanca'da kapalı, örtük anlamına gelen "lethe" kelimesinin "a-" ile olumsuzlaştırılması ile elde edilmiş "görünür halde", yani "hakiki" anlamına gelir. dolayısıyla aslında alethes doksa, görünür halde olmak olarak nesneye uygunluktan ötürü doğru olan sanıdır. Nesneye uygunluk ise onun varlığının açılmasıyla (phusis) görünür olması sonucu, varolanın bu görünümüne uygun olarak doğru görüş, sanıdır.