16 ton

Soma gibi bir cinayeti yaşamış bir ülkede madencilerin dramı üzerine bu kadar az belgesel olması utanç verici. Ümit Kıvanç son derece ironik bir dille Amerika'dan Türkiye'ye maden işçilerinin trajedisini kapitalizmin nasıl zalim bir ekonomik sistem olduğunu göstererek anlatmış. Devletlerin de bu suça jandarması, hukuk sistemi ve polisiyle nasıl ortaklık ettiğini de eklemeyi unutmamış.

tam ismi; 16 ton - vicdan ve serbest piyasaya dair bir film olan, oldukça başarılı ve çarpıcı türk işi belgesel.
coğrafi keşifler ile başlayıp merkantilizm, sanayi devrimi, derken kan ve ter üstünde yükselen kapitalist sistemin günümüzde de devam eden kirli düzenini madencilik özelinde ve gözardı edilen yönleriyle birlikte ele almış. başta dünya tarihinden örnekler, yaşanmış olaylar anlatılırken ikinci yarısından itibaren ülkemiz özelinde ilerliyor.
izlerken ister istemez soma akla geliyor ki belgesel daha önce yapılmış. O yüzden belgeselde yer almıyor.
anlatımı ve görselliği harikulade. epey uğraş verilmiş belli. (bkz: ümit kıvanç)

https://www.youtube.com/watch?v=eCtrDyj3QcU&t=2s

yönetmenliğini ümit kıvanç'ın yaptığı, "ilerlemeci" kanlı "uygarlık" tarihinin genel hatlarıyla ele alındığı, daha çok dünya üzerinde maden işçilerinin hayatlarının konu edildiği harikulade bir belgesel film. ve oldukça yıkıcı gerçekleri gözler önüne serer bu belgesel. kanlı uygarlık tarihini.
film adını, pek çok şarkıcının ve grubun cover'ını yaptığı "16 tons" adlı şarkıdan alır. Şarkının sözleri ise maden işçileri söylemlerinden oluşur. her gün çıkarılmak zorunda olan on altı ton kömür. filmde bu şarkının oluşum hikayesi de verilir. aynı zamanda bölüm aralarında şarkının farklı isimlerce söylenmiş cover'ları da yer alır.

"ileriki aşamada insanlık, yok ettiği uygarlığın adını taşıyan araba modeli yapabilecekti: aztek."

"akıl, yoksul çoluk çocukları madenlere gönderdi. din de, karanlıkta can verenlerin arkadasından ilahiler söyleyerek kalanları teselli etmeye koyuldu. böylece, ertesi gün yine madene inebileceklerdi."

belgesel kara elmas diyarı olarak bilinen zonguldak'taki maden ocaklarında çalışan köylü maden işçilerinin hayatlarına da büyük ölçüde yer verir. zonguldak'ta öğretmenlik yapan ilhan berk'in de bu maden işçilerinin hayatını konu aldığı şiiri yer alır:

"öyle insanlar gördüm ki
ölüm peşlerine düşmeğe korkardı
kılları uzamış hayvanların yanısıra
ya kuyulara iniyorlar
ya kuyulardan çıkıyorlardı
kazmaları kürekleri lâmbalariyle
ya insanlar gibi toprağın üstünde
ya köstebekler gibi toprağın altındaydılar."

ümit kıvanç'ın 84 dakikalık, sinematografik açıdan başarılı bir görsel anlatıma sahip olan belgesel filmi. serbest piyasa ekonomisinin çarklarının insanlık tarihi boyunca nasıl işlediğini oldukça başarılı anlatmış olduğu kanaatindeyim. ironi yüklü bu belgeseli izledikten sonra tarihimize ve bugün içinde bulunduğumuz kapitalist sistemin mükemmel tüketici insan modeline ulaşmakta epey güçlükler çektiğimizi yüzümüze vura vura anlayacaksınız.

(bkz: 16 Tons)

ÜMiT Kıvanç'ın "Vicdan ve Serbest Piyasaya Dair Bir Film" altbaşlıklı nefis belgeseli:

http://www.riyatabirleri....encereler/pi_tamFilm.html