pervane muineddin

anadolu selçuklu devleti tarihinin son dönemlerindeki (13. yy. 2. yarısı) önemli devlet adamlarından biridir. işgalci moğol yönetimi ile işbirliği ve fazlaca çıkarcı görünen politikaları nedeni ile günümüz kaynaklarında kendisini çok iyi bir ünle anma eğilimi olmasa da, döneminin kaynaklarında bu eğilim o kadar net ve keskin değildir, olumlu yorumlar da az değildir; dolayısıyla dönemini algılamak açısından derinlikli incelenmesinde yarar olan bir kişiliktir.

Pervâne Muineddin Süleyman, (Pervâne Mu'in al-Din Suleyman) bir zaman için olsada ( özellikle 1261 - 1277 yılları arasında) Selçuk Rûm Sultanlığı (Anadolu Selçuklu Devleti), Moğollu ilhanlılar ve Baybars komutası altındaki Memlûklar arasında Anadolu'yu karıştıran siyaset'in içindeki Acem kökenli baş bir oyuncu ve bir Moğol işbirlikçidir. Pervâne Muineddin'nin, babası olan Muhadhdhab al-Din, Selçuklu Sultanı II. izzeddin Keykavus'a 1243 yılında Kösedağ Savaşı zamanında vezirlik yapmıştır. Kösedağı Savaşından sonra çok sorunlar yaşamış, ve iyi bir eğitim alarak önce Tokat'a, daha sonra Erzincan'a komutan olmuştur.

Sahip Ata Fahrettin Ali ve Pervâne Muineddin, birlik olup ilhanlılarla barışcıl ve sakin bir ilişki kurmuşlardır. Bu birlik Selçukluların ünlü yazarı ibn Bibi'ye göre 1271 yılına kadar sürmüştür. 1277 yılında ölen Pervâne Muineddin, o zamanlar Anadolu'da en çok sözü geçen bir kişidir. Pervâne[1] (Vezir-î-Azam) ünvanı Büyük Vezir olduktan sonra verilmiştir. Pervâne Muineddin, baskı, kıyım ve soygunda hiçbir etik ölçü tanımadan, Moğol ilhanlılara hizmet vermiştir.

Pervâne Muineddin, tarafından yaptırılan birkaç mimari bulunur. Sinop'ta eski Kilise yerine Alaeddin Camii 1214 yılında bir camiye çevirilmiştir. Şimdiki yapı yeniden Pervâne tarafından yapıldı.(Hicrî 999, Milâdi 1267-68) Yakınında Alâiye Medrese, bazen de Pervâne Medrese denilen, aynı yılda yapıldı.

Konya'da Muînüddîn Pervâne'nin eşi Gürcü Hatun, Mevlânâ'nın has müritlerindendi. Daima Mevlânâ'nın verdiği sohbetlere katılır, derslerde hakim mânevî atmosferin tesirinde kalır, Allah'a duyduğu iştiyakla yanıp tutuşurdu. Yaşadığı manevî neşe ve duygularla sükûnet bulurdu.

Pervâne Medresesi'ne ait çok fazla kaynak bulunmamakla birlikte, Ahmet Nazif'in "Mirat-ı Kayseriyye" adlı eserinde de belirtildiği üzere medresenin Anadolu Selçuklu Devleti vezirlerinden Pervâne Muineddin Süleyman tarafından XIII. yüzyılın ikinci yarısında yaptırıldığı belirtilmektedir. Mehmet Çayırdağ'ın "Kayseri Tarihi Araştırmaları" adlı kitabında ise Ahmet Eflaki'nin "Menakibûlarifin" adlı eserinden medreseye ilişkin şöyle bir alıntı yapılmıştır: "Ediplerin Sultanı Fahrettin Divdest rivayet etti ki: Muineddin Pervâne, Kayseri'de büyük bir medrese yapmıştı"

(1) Pervâne, Anadolu Selçuklu Devlet teşkilatında mülk, iktâ gibi arazi işleri ile uğraşan, bunlarla ilgili tayin, tevcih, tahrir, vb. işleri yapan, menşur ve beratları hazırlayan ve defterleri tutan görevlidir.

http://tr.wikipedia.org/wiki/Perv%C3%A2ne_Muineddin
(ilk paragraf dışında kaynak wikipedia'dır.)