fahrettin razi

islam filozofu ve Tanrı bilimcisidirç Razi islam hukukunda ,Şafii akımına bağlıdır.bu akım, Kur'an da belirttilen sınırlı durumlara ilişkin yasaların ilkesini araştırıp ,Kuranın belirtmediği durumlara uygulanabilecek sonuçlar çıkarmayı amaçlayan örneksemeli akıl yürütme yöntemine (Kıyas) denir.Razi Tanrıbilimde eşari okuluna bağlıdır ve Gazali'nin etkisinde kalmıştır.Ama eşarilerin karşıtı olan mutezile okulunun tezlerini de çoğunlukla göz önüne alır.Filozof olarak da ibni Sina'ya çok şey borçludur ve onun görüşlerini,Gazali'nin düşünceleriyle uzlaştırmaya çalışmıştır.(Oysa Gazali,ibni Sina 'yı sert bir biçimde eleştirmiştir).Razi ,Kuran şehri olan Mefatih ül -gayb'da (Görünmeyenin anahtarları),dilbilimci ve sözlükçü yanıyla ortaya çıkar.Hem peygamber 'in sözleri (Hadis) hem de islamiyet dışı kültürler (Özellikle musevilik) konusunda uzmandır. Aynı yapıtta ,Razi'nin hukukçu,tanrıbilimci ve filozof yanı da açıkça görülür.Ayrıca çağının bilim düzeyi konusunda yararlı bilgiler aktararak bilimsel açıklamalara önemli bir yer verdiği gibi,gizemcilerin açıklamalarını da ayrıntılı olarak belirtir.Kişisel yorumları ,çoğunlukla değerli buluşlardır.Felsefe başyapıtı el-Mebahis ül-Maşrıkiyye,ibni Sina felsefesinin ana temalarını toparlar ve açıklar.Ama bu temaları ,özgün ve eleştirel bir biçimde ele alır.Öteki yapıtları arasında seyahatları sırasında çeşitli hukuk ve tanrıbilim okullarının temsilcileriyle yaptığı onaltı tartışmayı anlattığı Münaart-ı ve fizyognomoni (insanları fizyonomilerinden tanıma bilimi) üzerine yazdığı bir kitabı (Kitab ül-Firase ) saymak gerekir.
*