iran devrimi

1978–1979 yıllarında iran'da Şah Muhammed Rıza Pehlevi'nin yönetimine karşı gerçekleşen ve monarşinin sona ererek islam Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla sonuçlanan devrimdir. Devrimin en önemli lideri Ayetullah Ruhullah Humeyni idi.

Nedenleri
Şah'ın otoriter yönetimi ve siyasi baskılar,
SAVAK adlı istihbarat örgütünün muhaliflere yönelik baskıları,
Ekonomik sorunlar ve gelir dağılımındaki eşitsizlik,
Şah'ın hızlı Batılılaşma ve modernleşme politikalarına yönelik tepkiler,
Dini ve geleneksel kesimlerin yönetimden rahatsız olması,
Şah'ın ABD ile yakın ilişkilerine yönelik tepkiler.

1. 1978 – Protestoların yayılması
Şah yönetimine karşı gösteriler ülke genelinde büyüdü.
Grevler ve kitlesel protestolar yönetimi ciddi biçimde zayıflattı.

2. Ocak 1979 – Şah'ın ülkeyi terk etmesi
Muhammed Rıza Pehlevi iran'dan ayrıldı.

3. Şubat 1979 – Humeyni'nin dönüşü
Sürgünde bulunan Humeyni iran'a döndü.
Şah yönetimi tamamen çöktü.

4. Nisan 1979 – islam Cumhuriyeti
Yapılan referandumun ardından iran islam Cumhuriyeti ilan edildi.

Sonuçları
Pehlevi Hanedanı ve monarşi sona erdi.
iran'da islam Cumhuriyeti kuruldu.
Humeyni ülkenin en güçlü siyasi ve dini lideri hâline geldi.
iran'ın ABD ile ilişkileri büyük ölçüde bozuldu.
iran'ın dış politikası ve yönetim sistemi önemli ölçüde değişti.
Devrim, Orta Doğu'nun siyasi dengelerini ve bölgedeki güç ilişkilerini uzun süre etkiledi.