93 harbi

türk tarihinin en büyük travması olan savaştır. bu savaşın türkler nezdinde olumsuz etkileri şu şekilde sıralanabilir.

-türklerin tuna nehri'nin gerisinde kurduğu savunma hattı çöktü. balkanlarda çözülme resmen başladı.
-ruslar, osmanoğlu'nun 3 kutsal şehrinden biri olan edirne'ye kadar geldi ve rusların eline geçmemesi için tarihi edirne sarayı imha edildi. bu, türk tarafında ciddi psikolojik yara bıraktı.
-rusların istanbul yeşilköy'e kadar ilerlemesi ve savaş sonunda istanbul'a dikilen ayastefanos anıtı, anıtın topa tutulacağı 1914 yılına kadar büyük bir utanç kaynağı olarak kaldı.
-imparatorluğun en ciddi toprak kayıpları bu savaşla doğrudan ve dolaylı olarak ilgilidir.
-rumeli'den anadolu'ya göçler ilk kez bu savaşın kaybedilmesiyle birlikte başladı.
-savaş harcamaları türk ekonomisini bataklığa sürükledi. kapitülasyonlar devreye girdi. ekonomik bağımsızlık kaybedildi.
-türklerin uluslararası arenadaki saygınlığı ciddi anlamda zarar gördü. imparatorluğun, ruslar tarafından bu kadar kısa sürede kolayca perişan edilmesi ingilizleri bile şaşırttı.
-türk imparatorluğunun otoritesi sorgulanır ve sık sık teste tabi tutulur oldu. azınlıklar her fırsatta bağımsızlık için baş kaldırdı, yabancı devletler sınır ihlalleri yaptı.
-ordu korkunç düzeyde yıprandı ve bir daha toparlanamadı.
-sultan abdülhamid, savaşın kaybını meşrutiyet'i askıya almak için gerekçe olarak kullandı. istibdat dönemi başladı.