maat

maat'in siyasi başarısıyla (aten ) yaygınlaşıp hem musa'ya hem de logos temelli antik grek felsefesine "dolaylı" ilham veren tarihsel öz. Mısır’ın kozmik düzen (Maat) ahlaki denge, ölçü-oran ve geometrik simetriye dayalı kavramları bölge genelinde etkili oldu. Bu düşünsel temaların Atenizm aracılığıyla değil fakat Mısır entelektüel geleneği üzerinden, Levant dinlerinde ve erken Grek soyutlamalarında iz bıraktığını çıkarsamak zor değil. bu musevilikte on emri, plato ve aristoteles'te ise mantık ve geometriyi inşa eden aksiyomatik soyutlamaları tetiklemiş olabilir.

belki aten dini ve maat anlayışı öldü.

ama bunların felsefi, matematik, kültürel, ahlaki yorumlarının memetik kalıntıları asırlar boyunca yaşadı, ve birçok devrime "ilham " verdi.

Mısır’dan Levant’a geçen etik-düzen kavramlarının, Musa geleneğinin soyut ahlak anlayışıyla paralellik göstermesi tesadüf değildir. aynı şekilde Mısır’ın ölçü-oran ve geometrik düzen anlayışı, erken Grek soyutlamalarının arka planında yer alması da rastlantı değil.

aynı özü temsil eden bu üç fikrin (yhwh-din-kültür, aten-tanrı, idea-felsefe ) birbirine parelel olarak, farklı coğrafyalarda, farklı amaçları temsil etmek üzere geliştiğini varsaysak bile yalnızca musa'nın temsil ettiği gelenek varlığını sürdürebilmiş, diğerleri tarihten silinmiştir.