putperestlik

Bu uluslar ve Torah tartışmasının bu biçimi almasının nedeni, halk kitlelerinin putlara dair fetişist bir anlayışa sahip olması ve bununla mücadele etmenin acilen gerekli görülmesidir. Elbette paganizmin bir fetişist yönü vardır: kült bir imgeyle bağlantılıdır ve imge bir anlamda tanrıyı temsil eder. Bu değerlendirme, fetişist argümanın Torah tartışmalarında neden önemli bir rol oynadığını açıklayabilir; ancak pagan dininin kalbindeki yaşayan tanrılara inanma pratiğine karşı hiçbir polemiğin olmamasını açıklayamaz.

Yunan düşünürleri, popüler dine yönelik eleştirilerinde fetişist yönüne gereken önemi verirken, popüler mitlerle mücadele etmekten geri kalmazlardı. Daha sonraki Yahudi ve Hristiyan polemiklerinde de yalnızca fetişist argümanla yetinilmez. Buna rağmen Torah, çoktanrıcılığın özü olan tanrı inancını kavramakta tamamen başarısızdır. Bu dikkat çekici özellik, Torah yazarlarının pagan mitlerini bildikleri varsayımına kapılan araştırmacılar tarafından gözden kaçırılmıştır.

Bazı yorumcular, fetişist argümanın Torah yazarlarının pagan tanrıların varlığını reddettiği anlamına geldiğini ileri sürer. Peki ya gerçekten öyle midir? Eğer putların boş olduğunu, çünkü temsil ettikleri tanrıların var olmadığını söylemek istiyorlarsa, neden ısrarla putların değersiz olduğunu, tahta ve taşın hiçbir işe yaramadığını vurgularlar? Tanrıları inkâr etmeyi neden alay ve putların kötüye kullanımı kisvesi altında sunarlar?

Ancak putlara karşı tutum, sorunun yalnızca bir yönüdür. Tüm Torah’ın—peygamberlerin, anlatıların ve yasaların—pagan mitolojisi hakkındaki sessizliği nasıl açıklanabilir? Torah, tanrıların varlığını inkâr etmekte başarısız olmakla kalmaz; aynı zamanda pagan mitlerini hiçbir yerde reddetmez. Daha da ötesi, Torah’daki paganizm görüşleri çoğu zaman mitolojik materyallerden habersiz ve çarpıtılmıştır: büyü ile tanrılar arasındaki ilişkiyi kavramaz, pagan kültünün kozmik-mitolojik temeli hakkında bilgi vermez ve imgelerin sembolik değerini takdir etmez.

israil’in pagan inançlarının doğasından tamamen habersiz olması inanılmaz görünmektedir. Çünkü israil, pagan komşularıyla sürekli temas halindeydi ve aralarında inanan paganlar bulunuyordu. Elbette, paganizm hakkında Torah’da yansıtılandan daha fazla bilgi sahibi olan çevreler vardı. Torah’ın tüm polemiğini fetişizm argümanına dayandırması, yabancı inançların israil dini üzerindeki etkisinin mitolojik materyaller içermediğini ve putperestlik mücadelesinin mitolojik çoktanrıcılığı kapsamadığını göstermektedir.

Bu durum, Torah döneminde israil dini üzerindeki yabancı etkileri ve putperestliğin doğasını yeniden incelemeyi gerektirir. Ayrıca, israil tektanrıcılığının kökeni sorusunun hatalı bir biçimde formüle edildiği de açıktır: YHWH dininin, yabancı tanrıların gerçekliğini inkâr etmeye başlama zamanı, peygamberlik öncesi mi yoksa peygamberlik döneminde mi olduğu sorusu geçersizdir. Torah hiçbir yerde tanrıların varlığını inkâr etmez; onları sadece görmezden gelir.

Yunan halk dinine yönelik felsefi saldırıların ve sonraki Yahudi-Hristiyan polemiklerinin aksine, Torah dini mitolojiyi kasıtlı olarak bastırıp reddetmeye çalışmaz. Tanrıların ve onların çocuklarının YHWH dininde merkezi bir konu olduğuna dair hiçbir kanıt yoktur; fakat bu din mitolojik değildir. Antik mitlerin fosil kalıntıları, israil dini ile paganizm arasındaki temel farkı gizleyemez. israil dinini dünya tarihinde benzersiz kılan unsur, onun mitolojik olmama özelliğidir, ve evrensel çekiciliğinin kaynağı da budur.

Torah’ın paganizmin anlamı konusundaki cehaleti, Torah dininin anlaşılması için hem temel sorun hem de en önemli ipucudur. Bu durum, Torah’ı paganizmden ayıran uçurumu vurgular ve bu uçurumun farkına varmak, israil inancını anlamak için hayati öneme sahiptir. Aynı zamanda, bu fark, israil dininin tarihinin de temel gerçeğini gözler önüne serer.

Temel Fikir: Kaydedilmiş tarihin başlangıcından günümüze kadar, israil dini ve türevleri olan Hristiyanlık ve islam hariç, insanlığın tüm dinlerini pagan olarak adlandırıyoruz. Bu ayrım, bir yandan israil dinini diğerlerinden ayıran benzersiz bir özellik olduğunu, diğer yandan tüm diğer dinlerin pagan karakterini belirleyen ortak bir öz içerdiğini varsayar.

Peki bu ortak öz nedir? Paganizm, tarih boyunca kendini çok çeşitli biçimlerde somutlaştırmıştır.