belisarius

bizzat doğum tarihi kesin değil ama genellikle 505 civarı doğduğu kabul edilir. tracia ya da moesia’da doğduğu söylenir; soylu bir aileden geldiği de rivayet. genç yaşta justinian’ın hizmetine girip, kısa sürede askeri yeteneğiyle parladı.

pers seferleri ve ünü
önce doğudaki sasanilere karşı görevlendirildi. 528–530 arasındaki pers seferlerinde stratejisiyle dikkat çekti; özellikle satala kuşatması ve dara savaşındaki başarıları, ona “justinian’ın gözdesi” unvanını kazandırdı.

vandal krallığı sonu
533’te afrika’daki vandal krallığını çökertmekle kendini efsane ilan etti. göksu çarpışmasında almannî komutan gelimer’i yendikten sonra kuzey afrika’nın tamamı elimize geçti. roma senatosu “vandalicida” (vandal katili) lakabını taktığı belisarius, yine de gösterişten uzak, askerleriyle kamp ateşi başında oturan bir komutandı.

nıka ayaklanması
535’te istanbul’a döndü ama tam rahatlamadı. nikâ ayaklanması patlak verince, şehirduvarlarını ve hipodromu kontrol eden gruplara karşı yağ gibi sünger gibi bastırıldı. sonunda ayaklanma susturuldu, ancak justinian’ın tahtı sallanmasaydı bu büyük lider olamazdı.

italya ve ostrogot savaşı
535 sonrası italya’ya geçti. roma’yı geri alma hayaliyle belisarius kumandayı ele aldı. ravenna’dan başlayıp roma’yı fethetti (537). ama italyan soğukları, lojistik zorluklar ve politik entrikalar bitmek bilmedi. goth prensesi amalasuntha’nın desteğiyle bazı başarılar yine kazandıysa da, 540’ta istanbul’a çekilmek zorunda kaldı.

düşüş ve itibar kaybı
justinian’ın saray entrikaları belisarius’u da vurdu. 542’de azledildi, serveti elinden alındı, hatta ihanetten yargılandı. antik kaynaklarda “belisarius’u kör edip sürgüne gönderdiler” efsanesi bile var; gerçek mi değil mi bilinmez, ama itibarı sarsıldı.

son dönem ve mirası
ancak yine de merhametli olduğu anekdotlara konu oldu: peygamberlik sonrası justinian’ın affıyla kısmen eski rütbesine iade edildi. 565 yılında öldüğü tahmin edilir. geride, “geçmiş tüm çatışmalara rağmen adalet ve merhametle savaşı yönetebilen” bir komutan efsanesi bıraktı.

belisarius’un adı, sonraki yüzyıllarda da askeri dehaların ilham kaynağı oldu. toulon ve napolyon gibi komutanlar onun kuşatma ve hareket taktiklerini inceledi. sonuçta doğudan vandala, italyadan istanbul sokaklarına, her yerde izi var bu adamın.

belisarius’un mezarı
565’in mart ayında, istanbul’un “Asiatic side”ı sayılan Chalcedon’a (bugünkü Kadıköy civarı) yakın Rufinianae adlı malikanesinde hayata veda etti. buraya gömüldüğüne dair en yaygın bilgi, Konstantinopolis’teki aziz petrus ve pavlus kilisesi’nde defnedildiğidir

ne var ki, Osmanlı döneminde kilise önce “san paolo” adıyla domino tarikatına verilmiş, sonraki yüzyıllarda da camiye (arap camii) çevrilince mezar taşlarıyla birlikte pek çok yapı unsuru yok olmuş. bugün o bölgeye gidip suratsız bir taş ya da mezar kitabesi aramak nafile muhtemelen kemikleri toprakla karışmış ya da gizli bir sarnıca savrulmuştur.

sonuçta, belisarius’un mezarı resmî kayıtlarda saint peter & saint paul kilisesi olarak geçer ama günümüzde ne yeri ne de mezar taşı ayırt edilebilir hâlde.