şeker fabrikaları

Kemal Kılıçdaroğlu ve tartıştığım çoğu sol eğilimli kişi Atatürk döneminde ''ilk defa'' şeker üretildiğini, Osmanlı'da şeker olmadığını, Cumhuriyetin çok büyük bir atılım yaptığını iddia ediyorlar. Bu konu bir kaç ay önce benim ilgimi çekmişti ve bununla ilgili bir araştırma yapmıştım.

Öncelikle Osmanlı'da 1911'de şeker tüketimi 208 bin ton iken [1] 1926-38 arası ortalama 36 bin tondur. [2] Nüfusun da aşağı-yukarı eşit olduğunu düşünürsek çok ciddi bir gerileme olduğunu söyleyebiliriz. Aşağıdaki fotoğrafta da Atatürk ''yirmi şeker fabrikasından'' söz ediyor ancak Atatürk döneminde sadece dört tane şeker fabrikası açılıyor.

Atatürk dönemi kurulan şeker fabrikaları da açıldıkları günden beri zarar ediyorlar, hatta bir tanesi kapanıyor. [3] Devlet zararları karşılayamayınca fabrikaları birleştirme kararı aldı. Ürettikleri şeker hem kalitesiz, hem az, hem de çok pahalıydı. Elitler hariç adam-akıllı şeker tüketen pek kimse kalmamıştı, halk üzüm ile birlikte çay içer duruma gelmişti.

Osmanlı döneminde şeker fabrikası açılma konusu 1850'den beri gündemde olup, ''verimsiz'' olduğu gerekçesiyle ertelenmiştir. En son Almanlar Osmanlı'da birçok şeker fabrikası açmak istese de, savaş nedeniyle açılamadı. Cumhuriyet sanki Osmanlı bunu becerememiş gibi zannedip, devlet eliyle şeker üreterek ve ithal şekere kısıtlama koyarak, halkın kalitesiz, pahalı ve düşük miktarda şeker kullanmasına hatta kullanamamasına neden olmuştur.
-----------------------------

[1] https://www.academia.edu/...sGoKq5E4BSGUr3Y7knOrDTwtA

[2]https://www.academia.edu/...at%C3%BCrk_D%C3%B6neminde...

[3]https://dergipark.org.tr/...nload/article-file/319801

Alıntı: Mahmud Sami Grape