merci erdebil savaşı

(resim:#1)
Merc-i Erdebil Savaşı

Merc-i Erdebil savaşı 7-9 aralık 730 yılında Güney Azerbaycanın Erdebil şehri civarında Hazarlarla Araplar arasında yaşanmış ve arapların ağır yenilgisiyle sonuçlanmıştır.

730 yılında Hazarlar 300 bin kişilik [1] orduyla Kağanın oğlu Barcik`in komutanlığıyla Emevilere karşı saldırıya geçtiler. Türkler (Hazarlar) Derbent, Deryal ve diğer geçitlerle Arran topraklarına sokuldular [2]. El-Cerrah [*] ordusunu Erdebile çekti ve orada bekledi. Hazarlar arap ordusunun yerini bir gürcü valisinden öğrendiler [3]. Hazar ve Emevi ordusu Araz nehri kıyısında Varsanda karşı-karşıya geldi, savaşta arap ordusu ağır yenilgiye uğratıldı ve el-Cerrah öldürüldü [4]. Tarihçi Agatiusa göre Araplar savaşta 20.000 kayıp ve bunun iki katı esir verdiler (muhtemelen Hazarların Erdebilde ele geçirdiği esirlerden de bahsediyor). Blankship avaşın 3 gün sürdüğünü diyor ve arap ordusunun sayını 25.000 olarak veriyor [5]. Hazarlar uzun kuşatmanın ardından Erbedil şehrini ele geçirdiler, şehirdeki erkekleri öldürüp, el-Cerrahın ailesi de dahil kadın ve çocukları esir alarak götürdüler [6]. Hazar ordusu Azerbaycanı dağıttıktan sonra şehirleri bir-bir ele geçirerek Musul ve Diyarbekire ulaştılar [7].

Gevond Hazarların baskını ile ilgili böyle yazıyor : "Onlar Hun toprağından. Çor geçitinden, Maskutlar toprağından geçerek Paytakaran (Kuzey Azerbaycanda bir yer) ülkesine baskın düzenlediler. Araz nehrini geçrek Azerbaycana (Iran Azerbaycanı-Tebriz) gittiler - Erdebil, Kandzak-Şahastani, Atşi-Bakuan isimli vilayeti, Saparat-Peroz ve Omerd-Peroz`u dağıttılar. [8]"

[1] Gevont, say. 71-72; Taberi, II, 1530-31; ibnül Esir, V, 118
[2] Tarihi Belamî say 517
[3] Tarihi Belamî say 516
[4] История Агван, стр. 261; Tarihi Taberi II, 1521; ez-Zehebi, sayfa. 56; ibn el-Esir, V, 118;
[5] Blankinship 1994, pp. 149–150.
[6] ibn -el-Esir; Feofan, sh. 626; Gevond, sh 72.
[7] ez-Zehebi, sayfa. 56-57; ibn-el-Esir, V.118
[8] Gevond sayfa 72
* el-Cerrah : Tam ismi Ebu Ubeyde el-Cerrah ibn Abdullah el Hakemi (arapça أبو عقبة الجراح بن عبد الله الحكمي‎). Arap komutanı. Azerbaycan, Ermenistan, Horasan, Basra, Sistan valiliği yapmıştır.