hasan sabbah

ingilizce vikipedia'da nizari ismaili devleti olarak geçen alamut devletini 1090'da kuran iranlı teröristtir. bu devletin temeli, kendisinin de mensup olduğu şiillerin radikal kolu olan ismaililerin bir dönem gilan dahil bugünkü iran'ın kuzeybatısı, azerbaycan ve ermenistan'ın büyük bölümünü yönetmiş acem devleti müsafirileri (salariler de denir) yıkmasıyla 1062'te atılmıştır. ancak bu devletin sahneye çıkışı ismaililerin 1090'da selçuklulardan alamut kalesini alması ve selçukluların vasalı olan bir başka acem devleti ziyarileri yıkmasıyla olmuştur.

alamut devleti, en parlak döneminde (1124-1162) iran ve suriye'de yaklaşık 200 kaleye sahipti. devletin başına imam denirdi ve haşşaş verilerek, yapılmasını istedikleri suikastleri gözünü kırpmadan yapmalarını sağladıkları haşşaşi diye bilinen fedailere sahipti. bu fedailer selçuklu başveziri nizamülmülk, fatimi halifesi el-amir, abbası halifeleri el-mustarşid ve er-reşid, trabluşşsam (haçlılar tripoli derdi) kontu 2. raymond ve kudüs kralı konrad gibi bazı önemli kişileri öldürmüştür.

alamut devleti, 6. imamı celalettin (3. hasan) döneminde gerilemeye başlamış ve 8. imamı rükneddin hür şah döneminde alamut'un ilhanlıların kurucusu hülagü han komutasındaki moğol ordusu tarafından ele geçirilmesiyle tarihe karışmıştır. ancak bu devletin suriye kolu, 1260'ta ilhanlılara amanla teslim oldukları için ilhanlıların vasalı olarak varlığını kısa bir süre devam ettirmiştir. ancak, ilhanlıların suriye seferlerine katıldıkları için memlüklülerin düşmanlığını üzerine çekmiştir. sonunda bu kol, memlüklü sultanı baybars'ın ismaililerin elindeki son 2 kaleyi almasıyla tarihe karışmıştır.