timurlenk

kronik'ten beatrice forbes manz'ın aynı isimle çıkan kitabı. kitap timur'un savaşlarının detayını vermekten çok sistemini nasıl kurduğu ve nasıl devam ettirdiğini anlatıyor. timurlenk ismi de farça'da aksak timur anlamına gelen timur-i lang'den geliyor.

kitapta anlatıldığına göre timur'un sistemi kuruşu ve işletişi şu şekilde;

sürekli birbirleriyle savaşan aşiretlere karşı birkaç kere başarısız olduktan sonra timur aşiretler üstü bir lider haline geliyor. aşiretler bunu istemediği için timur'a karşı ayaklanıyor. timur hükümranlığının ilk 15 senesinde aşiretlerin gücünü yavaş yavaş eritmek ve güç toplamak için sürekli diğer ülkeler ile savaşıyor. timur aşiretlerin kendisine karşı komple cephe almasını istemediği için aşiret reislerini kendi eliyle öldürmüyor, kan davalısı olan başka bir aşiret reisine teslim ediyor ve o kişiden bu şekilde kurtuluyor. bunu her zaman yapmıyor. kendisine 3 kere isyan eden bir aşiret reisini ilk iki seferde bastırıp koltuğuna geri oturuyor ve sonuncusunda öldürüyor/öldürtüyor.

timur aşiret reislerine bir seçenek sunuyor, ya kendi ordunun başında kalacaksın ya da aşiretinin. tabii çoğu aşireti seçiyor. timur'un etrafındaki insanlar sahip oldukları her şeyi timur'a borçlular. arkalarında kendisine cephe alacak bir aşiretleri yok. ayrıca bunların sayısı çok fazla (150'ye kadar çıktığını söylüyor) ve altındaki ordunun/bölüğün asker sayısı az olduğu için ciddi bir tehdit oluşturmuyor.

timur kendisinden başka bir güç istemediği için oğulları ya da oğullarından biri güçlenemiyor. oğullarını bir yeri yönetsin diye gönderdiği zaman yanında 3-4 tane güçlü insanı da gönderiyor. bu durum timur'un ölümünden sonra bir oğlunun diğerleri arasından sıyrılabileceği kadar güçlenmesine izin vermediği için 15 yıl iç savaşa sebebiyet veriyor. yani timur'un kurduğu sistemden timur'u çıkarttığınız zaman sistem çöküyor.

timur aileden hükümranlık yetkisi gelmediği için asla kral, padişah vb. unvanlar kullanmıyor, 'emir' ile yetiniyor. ve kendisine meşru bir zemin kazandırmak için bir prenses/sultan ile evleniyor.

kitabı alıp okuma sebebim aslen ankara savaşı'nı merak etmemdi ama kitap sonlarına doğru 1-2 kere bahsedip bitiriyor. bunu anladığımda biraz hayal kırıklığına uğramıştım ama sonrası fazlasıyla memnun etti.