determinizm ve özgür irade

nedenselliğin olduğu bir evrende özgür irade tehlikeye girmez mi ? eğer her şey bir sebebe ve sonuca bağlıysa özgür irade bunun neresindedir ? bu sorular uzun zamandır üzerinde düşündüğüm sorulardı nitekim şunu da düşündüm;

eğer özgür iradenin yokluğundan bahsedebiliyorsam bu özgür irade sayesindedir. nedenselliğin olduğu yerde özgür irade aranamaz çünkü nedenselliğin sebebi zaten özgür iradedir. herhangi bir şeyin bir anlam ifade etmesi gerekiyorsa eğer içerisinde mutlaka özgür irade tabanlı zincirleme reaksiyonların olması gerekiyor.

eğer benim özgür iradem olmasaydı, benim yaptıklarım ile bir bulaşık makinasının yaptığı şeyler farksız olmalıydı. anlamsız olmalıydı. içerisinde herhangi bir mana taşımayan ve ne olduğunu bu illüzyon evrende tam anlamıyla tanımlayamayacağımız şeyler.

ben kimim ? bu sorunun cevabını vermek yıllarımı aldı.