james jeffrey

14 ağustos 2016'da hüriyet gazetesine verdiği röportaj'da epeyce ses getiren laflar eden ve abd dış politika anlayışına ışık tutacak açıklamalar yapan, 2010-2012 yıllarında abd'nin ankara büyükelçisi olarak görev yapmış amerikan kişisi.

öncelikle röportajdan önemli gördüğüm bir kaç pasaj aktarayım:

'erdoğan washington’da sevilmiyor. erdoğan avrupa’da da sevilmiyor. otoriter görülüyor ve iyi bir oyuncu olmadığı düşüncesi hâkim. batı daha önce erdoğan’dan daha otoriter olan çok liderle muhatap oldu, olmaya da devam ediyor. ama fark şu; suudlar, mısırlılar – lisanımı maruz görün – her koşulda bize yaltaklanıyor. f-16’ları, müttefiklik ilişkilerini falan düşünerek bizimle aynı değerleri paylaşıyormuş gibi yapıyorlar. erdoğan ise bizimle çatışıyor, çelişkilerimizi yüzümüze vuruyor, dostumuz olmaya çalışmıyor. ondan daha otoriter liderler ise dostumuzmuş gibi poz yapmakta beis görmüyor. çok yakın zamana kadar putin bile böyle davranıyordu. erdoğan washington’da bu yüzden sevilmiyor.'

'doğu asya ve arap ülkelerinin yaptığı gibi bize yaltaklansanız, özgürlükçüymüş gibi davransanız böyle olmayacak. oysa erdoğan gibi yüzümüze karşı çatışmacı bir üslup tercih ediyorsanız insanlar size sempatiyle bakmayacaktır.'

'batı, erdoğan konusunda hayal kırıklığı yaşıyor. obama mesela...islamcı ama demokratik bir lider olarak erdoğan’dan yüksek beklentileri vardı. oysa erdoğan tanıdığım bütün liderlerden daha fazla batı değerleriyle çatışıyor, batı’nın çelişkilerini yüzüne vuruyor. oyunu kuralına göre oynamıyor yani. sisi’ye bakın. sert bir tutumu olsa da oyunu oynuyor. diğer otoriter liderler de keza. dolayısıyla da önceki sorunuzun cevabı şu; evet erdoğan’a karşı önyargılar da darbe teşebbüsüne verilen tepkilerde rol oynadı.'

eski büyükelçinin sözleri çok açık net. türkiye'yi bu şekilde görüyorlar ve halklarına da bu şekilde anlatıyorlar. bir önceki stephen m walt entrysinde walt'ın 'abd, bölgedeki ülkelerin kendisini memnun edebilmek için çabalamalarını ister' şeklindeki yaklaşımıyla birlikte değerlendirdiğimizde tayyip erdoğan nefretinin nedenini anlayabiliyoruz.

her fırsatta dünyanın 5'ten büyük olduğunu vurgulayan, batının ve abd'nin ikiyüzlülük ve adaletsizliğini ifşa eden, çelişkilerini yüzüne vuran, bölgesinde etkili olmak isteyen, tebrik etmek için kapısında sıraya girdikleri darbeci katil sisi'ye baştan itibaren kral çıplak muamelesi çeken, ne yaparlarsa yapsınlar iktidardan indiremedikleri bir adamla anlaşabilmeleri mümkün mü?

kibirli ve küstah batı'nın, dış politik çıkarlarını gözardı etme pahasına türkiye'yi istikrarsızlığa sürüklemeye ve altını oymaya çalışmalarının nedenini yukarıdaki cümlelerden ve pek çok batılı analistin değerlendirmelerinden çıkarmak mümkün.