addaks

Cins: addax

Tür adı: addax nasomaculatus

Alt familya: hippotraginae

Familya: bovidae

Takım: artiodactyla

-addaks canlısına ait birtakım bilgiler-

Addaks, antilopların bir türüdür.

Canlı, ilk kez Henry Blaiville tarafından 1616 yılında tanımlanmıştır.
‘’Addaks’’ ismi arap orijinli olup, anlamı; çarpık boynuzlu vahşi bir canlı demektir.

Elbette ki bu canlı sadece ‘’addaks’’ adıyla bilinmiyor.
Canlının yaygın olan diğer adları: beyaz antilop ve screwhorn antilobu’dur.

Çölde yaşayan bir canlıdır.
Çok zorlu koşullar altında yaşamını sürdürür.
Addakslar bir zamanlar kuzey afrika (Chad, Mali, Mauritania, and Niger) yaşardı; şimdilerde ise popülasyonları batı afrika’ya kaymıştır.

Hem erkek hem dişi addakslar kıvrımlı, uzun bir boynuzu sahiptir.

Boynuz uzunlukları genellikle 75-110 cm arasında değişmektedir.

ortalama Yaşam süreleri yaklaşık 20 yıldır.

Erkek addakslar genellikle 100 ila 135 kg ağırlığındadır. Dişiler ise erkek addaksların ağırlığının yaklaşık olarak %15’i kadar daha hafiftir.

Addaksların uzun yassı toynakları tıpkı kar ayakkabısına benzer.
bu sayede çölde çok hızlı, kıvrak bir şekilde hareket ederler.
Çölde hareket halindeyken toynaklar kuma kolay kolay saplanmaz.
Ayrıca taşlı- engebeli yerlerde de gayet iyi bir şekilde hareket ederler.
Kısaca canlıların çöldeki hareket kabiliyetleri üst seviyededir.

Addaksların vücudu örten katman neredeyse tamamen beyaz olduğundan dolayı güneşten gelen ışığı deri geri yansıtır ve böylece canlının vücut ısısı artmış olmaz.

Göçebe sürüler halinde yaşayan sosyal canlılardır.
Bu sürüler yaklaşık 20 canlıdan oluşur.
Sürü, baskın bir erkek tarafından yönetilir.

Gece avlanan bir canlı değildir addakslar.
Yine de yazın en sıcak günlerinde gündüzleri uyur, geceleri av peşinde olurlar.

Addakslar otçul bir canlıdır.
Çöl habitatında önüne çıkan çimenleri, yumrulu ve bodur bitkileri yiyerek beslenir.
Su ihtiyacının büyük bir kısmını bu bitkileri yiyerek sağlar.
bir sulak alan bulayım da suyumu içeyim gibi de bir derdi yoktur.
Suya erişmeleri çölde son derece güç olduğu için su tüketimleri sınırlıdır.
Bu yüzden idrarları yoğun bir renktedir, dışkıdaki su oranı ise son derece düşüktür.

Erkek addakslar cinsel olgunluğa 3 yılda erişir.
Dişilerde ise bu olgunluk süresi daha kısa olup yaklaşık 1.5 yıldır.

Bir dişi addaks’ın gebelik süresi 257 ila 264 gün sürebilir.

Dişi addaks Yılda sadece 1 yavru doğurur.

Yeni doğmuş Yavru bir addaksın ağırlığı 4.7 ila 6.75 kilogram arasında değişmektedir.

Bu yavrunun vücudunu kaplayan en üst katman kum rengini andırır.
Deri katmanının Kum renginde bir yapı ihtiva etmesi çölde yırtıcı hayvanlardan kendisini korumak için adeta özelleşmiş bir kamuflaj gibi bir işlev görür.

Yavru addaks Yırtıcı hayvanlardan korunmak için annesinin gözetimi altında 6 hafta kalır.

Anne addaks yavrusunu günde 2 ya da 3 kez emzirir.

Addaksların nesli son yıllarda hızlı bir şekilde tükenmektedir.

hayvanat bahçelerinde ve çiftliklerde koruma altına alınan yaklaşık 2000 addaks mevcuttur.

görsel

Yararlanılan kaynaklar (references):

Parker, Sybil P. Grzimek's Encyclopedia: Mammals Vol. 5. New York: McGraw-Hill Publishing Company. 1990.

Nowak, Ronald M. Walker's Mammals of the World Fifth Ed. Vol. II. Baltimore, MD.: John Hopkins University Press. 1991.

Spinage, C.A. The Natural History of Antelope. New York: Facts on File Publications. 1986.

American Zoo and Aquarium Association. http://www.aza.org

University of Michigan. http://animaldiversity.ummz.umich.edu