intihal

akademik hırsızlıktır diye kaba şekliyle tanımlanır...bu konuda biraz tecrübem var olduğundan birkaç bilgi paylaşmanın faydalı olacağını düşünüyorum. tecrübe derken ben bi bok çalmadım.

intihal, bir başkasının bilimsel eserinden alıntı yaparken kaynak göstermemektir esasen. akademisyenlerin çoğu, yüksek lisans ve doktora aşamasında özellikle hazırladığı tezler ve bu tezlerden çıkardıkları yayınları akademik terfi ve atamalarda kullanırken sık sık bu hususla karşılaşırlar. eğer dikkat edilmezse, kamu görevinden çıkarma disiplin cezasıyla karşılaşabilirsiniz, fikir ve sanat eserleri kanunu gereği maddi-manevi tazminat ödenebileceği gibi süresi içerisinde şikayet edilirseniz hapis cezası ihtimali de vardır.

mahkemeler tabi bu konularda biraz daha esnek. genelde intihale konu olan uyuşmazlıklarda, intihal yaptığı iddiası olan kişinin kasıtlı olup olmadığına bakıyor. kişi kasıtlı değilse mahkeme bazı kaynak göstermemelere çok da aşırı yaptırımcı yaklaşmıyor, esasen disiplin soruşturmalarında soruşturmacı da biraz böyle bakıyor ama bu tutum yanlış. tamam 3-5 cümle kaynak göstermeme sehven yapıldı olarak bakabilirsiniz ve yumuşak davranabiliriz burada ama belki biraz cahillik belki biraz tecrübesizlik ile belki de kim farkedecek düşüncesiyle kasten yapılmaya çok müsait bir eylem bu ve eylemin gerçekleşebilmesi için kasıt da şart değildir.

öte yandan intihalin sınırlarını tespit etmek çok zordur. yök bilimsel araştırma ve yayın etiği yönergesi ve tübitak etik yönetmeliği ile tanımlamalar yapılmış ama belirli bir yüzde yok, iki eserin karşılaştırması yapıldığında ne kadarlık bir oran benzeşirse intihal eylemi gerçekleşmiş olur, burası belirsiz. kanaatimce % 20' yi geçtiği vakit artık intihalin ciddi boyutta gerçekleştiğinin kabulü gerekir. bunun altında kalan benzeşmeleri, baklava çalan çocuğa benzetebilirsiniz, özensizlik olarak tanımlayın yani ama üzerinde olan hususlar artık ciddi yaptırıma tabidir. şimdi tabi burada başka bir tartışma daha çıkıyor, adam kitabın çok önemli bir yerini çalıyor, bu da taş çatlasın % 1' ine denk geliyor ama kitabın da en önemli ana fikri, yine de intihal yok mu diyeceğiz, doktrinde bu konuda net bir ifade yok ama bence bunun tespiti biraz zor, neye göre ne kadar önemli, bunu tespit edebilmek için her iki eseri de iyi analiz etmek lazım, çünkü birbirine benzeyen çok eser var, dikkatli olmak lazım.

tabi intihali tespit etmeye yarayan çok bilgisayar programı var akademisyenler tarafından kullanılan, genelde doktora ya da doçentlik jüri üyeleri tarafından kullanılan, hepsi de kullanmıyor bu programı, ''ithenticate'' olarak bilinen bir program bu.

artık intihalin üzerine daha fazla gidilmeye başlandı, özellikle üniversite, tübitak ve yök etik kurulları tarafından, akademisyenler daha da dikkat etmelidir eserlerini hazırlarken.