maori

1280 civarında yeni zellanda'ya cook adalarından gelen deniz gezgini polinezya yerlilerinin zaman içinde diğer tüm polinezya topluluklarından farklı hale gelmesiyle meydana gelen kültür ve milletin adı. Dilleri Hawaii, Tahiti, Rapa Nui vs gibi Pasifik Okyanusunda yaşayan diğer tüm Polinezya halkları ile göreceli olarak aynıdır, tıpkı Türkçe-Azerice ilişkisi gibi. Gelgelelim Bu adamların kültürlerinin bu kadar farklı olmasının bambaşka sebepleri var:

Polinezyalılar Yeni Zellanda'ya ilk ulaştıklarında sözkonusu 2 ada milyonlarca yıl boyunca izole kalmış olup adada foklar haricinde memeli hayvan da bulunmamakta idi. Bu izolasyon neticesinde evrim teorisinde yer alan "island gigantism"(Ada devliği) olgusu tüm yerel faunayı oluşturan kuşları etkilemiş ve dünyanın bilinen en büyük ve garip kuşları burada meydana gelmiştir: kakapo, Haast kartalı ve tabi ki bunların en ünlüsü moa gibi. Moa, devekuşuna benzeyen ama onun 2 katı büyüklüğünde bir kuş, genetik olarak en yakın akrabası güney amerika'da yaşayan tavuk büyüklüğündeki tinamou kuşu.

Moa'lar bu kadar iri, etli ve sayı olarak bol olunca adaya yerleşen barışçıl ilk polinezyalıların besin zincirinin temeline oturdular ve bu ilk Maori'ler moaları sürüler halinde çukurlara doğru kovalayıp orada kıstırarak endüstriyel seviyede avladı. Tabi yılda sadece 2 yumurta bırakan ve yavaş büyüyen bir kuş için bu devasa sayılarda avlanma, yaklaşık 200 yıl içinde moaların soyunun tükenmesine sebep oldu. Ana besin ve protein kaynağı tükenen maoriler, bundan ötürü kültürlerinde muazzam ve yıkıcı bir değişim yaşadı ve azalan kaynaklar için kabileleşerek birbirleri ile çatışmaya ve daha sonra da savaşmaya başladı. Ve bu savaşlar akabinde de çok kısa bir süre içinde bir savaşçı kültürü meydana geldi ve büyüdükçe büyüdü. Bu da yetmedi, yine az olan et kaynakları dolayısıyla maori kabileleri esir aldıklarını yemeye başlayarak yamyamlığı da benimsedi.

Abel Tasman yeni zellanda'da ilk ayak bastığında 4 adamı, maorilerin "mere" denen armut şeklinde kenarı sivri olacak şekilde yontulmuş taştan yapılan el silahları ile öldürüldü. Bu adamların barbarlığını gören Tasman da vazgeçip geri döndü.

maorilerin bir kolu 1500'lü yıllarda doğudaki Chatham Adalarına giderek orada tamamen barışçıl, pasifist ve savaş karşıtı, maorilerinkinden farklı bir kültür olan moriori halkını meydana getirdi. Ancak aradaki 300 yıl içinde savaşçılaşan ve barbarlaşan maoriler 1830'da 2 gemi dolusu 500 adam ile buraya gelelek 2000 kişilik halkın yarısına yakınını birkaç hafta içinde öldürüp yedi, geri kalanları da ya kurban etti ya da köleleştirdi. 1862 itibarıyla sadece 101 moriori kalmıştı, sonuncusu da 1931'de öldü. Moriori soykırımı tarihin en unutulmuş soykırımlarından biridir.

tüm bunları okuduktan sonra gel de şimdi haka dansı yap.