bilgi sosyolojisi

Bilgi Sosyolojisi (Sociology of Knowledge), sosyolojinin açıkça tanımlanmış bir alt bölümü değildir. Bilgi sosyolojisinin ilgi alanı, bilginin toplumsal temelle ilişkisidir. Ancak bilgi ve toplumsal temelle kastedilen şeyler yazardan yazara değişebilmektedir.

Belli başlı sosyoloji kuramcılarının hepsinin bu konuda söyleyecek bir şeyleri vardır; ama ayrı bir inceleme alanı olarak değil, kendi kuramlarının ayrılmaz bir parçası olarak. Örneğin E. Durkheim, kendi din sosyolojisinde, dünyaya bir düzen kurmamızı sağlayan temel zihinsel kategorilerin köklerinin toplumu örgütleme biçimimizde yattığını söylemiştir.

Bilgi sosyolojisindeki en net gelenek (özellikle ideoloji kuramıyla ilişkili tartışmalarda) Marksizm'dir. Burada, bilginin toplumsal kökenleri, hakikati kavrama ihtimaliyle ilişkilendirilir. Bazen de bilgi içeriğinin toplumsal ya da iktisadi konuma bağlı olduğu ileri sürülmüştür.

1980’lerden itibaren de kültür, bilim, din ve ideolojiyle ilgilenen sosyologların bu alanı yeniden yönlendirmeye yönelik kararlı çabaları sonucunda «yeni bilgi sosyolojisi» (New Sociology of Knowledge) denilen bir alan gelişmiştir.

Yeni bilgi sosyolojisinde, bireylerin ya da grupların farklılaşan toplumsal konumları ve çıkarlarından ziyade, belirli toplumsal örgütlenme tiplerinin bilginin tüm sıralanışlarını nasıl mümkün kıldığında yoğunlaşmıştır.