bulak matbaası

fransa'da ihtilalden sonra başa geçen napolyon, ordusunu toplar mısır'a sefere çıkar. bunun önüne geçmek için osmanlı gönüllü birlikler kurar ve bu birliklerden birinin kumandanı da meşhur kavalalı mehmet ali paşadır. kavalalı fazla ilmi derinliği olmayan hatta okuma yazma bilmeyen bir adamdır. lakin napolyon ordusuna karşı kazandığı başarılar hasebiyle kendisine mısır'da valilik verilir.

fazla boş durmayı sevmeyen kavalalı, mısır'ı imar etmek ister ve yaptığı icraatlardan biri de bulak matbaasını kurmak olur (1822). bulak matbaasının tarihteki önemi imla hatasının yapılmadığı tek matbaa oluşudur. sebebi ise bir gün paşa, matbaanın maaş listesine bakar. en az maaş alan musahhih diye bir ünvandır. kelime anlamını bilmeyen kavalalı, yanındakilere musahhih ne iş yapar diye sorar. onlar da eserdeki hataları düzenler derler. bunun üzerine paşa çok sinirlenir. ''en çok maaşı hak eden yanlışı düzelten değil midir ?'' der. yani kavalalı musahhihi imla hatasını değil de ilmi hataları gideren memur zanneder. hemen maaş listesini ters düz eder ve ''bundan sonra en yüksek maaşı musahhih alacak'' der. paşa o kadar kızmıştır ki yanındakilere durumu izah etmesine bile izin vermez. o günden kelli bulak matbaasında en çok maaşı musahhih alır ve pek çok yetenekli ve ilimli adam musahhih olabilmek için adeta yarışır. böylece matbaa, imla hatası yapmaması hususunda dünyada tek olur ve bu ünü günümüze kadar gelir.