subarlar

M.ö 4 bin yıl önce Anadolu'nun Doğu ve güneydoğu bölgeleri dahil, Mezopotamya diye anılan bugünkü Suriye ve Irak topraklarını da içine alıp geniş bir sahada üstünlüğünü hissettirerek ayrı ayrı bölgelerde krallıklar tesis eden subar/suvar Türkleri'nin yaşayan torunlarıdır. Subar Türkleri, meskun bulundukları coğrafyada, adlarını aynen veya bunların değişik, yahut ekler almış şekillerini muhafaza etmektedirler.

Tarihçe

Diyarbakır ve harput mıntıkasında kurulan 'sup Krallığı'nı subar Türkleri kurmuştur. Sup' adı, bazı kaynaklarda 'sukh' şeklinde geçer. Zazalar, günümüzde dahi Diyarbakır iline "suk" derler. Zazalarla meskun bulunan Diyarbakır'ın eğil bucağında eski sup krallarına ait kurganlar mevcuttur.

Urartular, harput mıntıkasına supani adını veriyordu. Diyarbakır'da sıpani adında bir köy mevcuttur. Palu'da, sebiterias adını taşıyordu. Bu isim subari'nin bozulmuş şeklidir. Urmiye gölü kuzeyinde akan sibir çayı da bunların adını taşır. Orta asya'daki Sibirya adı, yine bunların adını taşır. Sipki, sibki, sipkanı, sibari(zibari) gibi aşiret isimlerinin kaynağı da yine bunlardır.

Subarlar-su uruğu

Subarların diğer adı suvarlar'dır. Ağrı, elazığ, Erzurum ve Bitlis'te suvar adını taşıyan köyler vardır. Palu, hınıs ve Bingöl'de, suvarlar anlamına gelen, suvaran isimli köyler mevcuttur. Adıyaman'ın besni ilçesinde ve Malatya'da suvarlı adında birer köy bulunmaktadır. Malatya'nın pütürge ilçesinde, siver bir köydür. Zazalığın Güney hududunda önemli bir yer tutan siverek adı da anılmaya değer. "S" ve "z" değişimi ile Tunceli'nin pertek ilçesinde ziverek adlı köyler de dikkat çekicidir. Ayrıca şuvan(suvan/sivan), çuvan, şiveli(siveli), sivelan gibi aşiret isimlerinin sonlarındaki '-an' çoğul ekini kaldırdığımızda, arta kalan; şuv, çuv, div gibi sözlerin, eski Türkçe'de su anlamına geldiği görülür. Şu halde, bu aşiret isimleri de eski kökün birer mirasıdırlar. Bingöl'ün "genç" (dareyhini) ilçesinin hemen hemen tamamını kaplayan geniş bir mıntıkada 33 köy (muhtarlık) ve 86 tane de mezra vardır ki, bütün bunları bünyesinde toplayan bu bölge sivan adıyla anılmaktadır. Sivan, 'su'lar' yani su uyruğundan olanlar demektir.

Kaynak: Aytekin gezici-dünyaya hükmeden Türk devletleri sayfa 54-55