fısk

fısk, doğru yoldan sapmayı ve Allah'ın yasakladığı fiillerde bulunmayı ifade etmektedir. Fıskın sonu helak ve cehennem ateşidir. Kafirler, münafıklar ve müşrikler mutlak anlamda fasıktırlar; aynı şekilde zalimler de fasıktır. Fıskın Kur'an'da “füsuk” olarak ifade edilen ve mü'minin işlediği “mü'minlerle alay etmek ve onları hoş olmayan lakaplarla çağırmak” gibi ve benzeri amellerden tövbe edilmezse, yine azabı hak edici olmakta ve fasıklar, cehennem azabından kurtulamamaktadır. Her kafir, münafık ve müşrik, en azından küfrü, yalanlaması, nifakı ve şirki yüzünden fasıktır. Küfür, nifak ve şirkin dışında daha başka fısk olan ameller de vardır. Mü'min, aslında temel vasıf olarak kafir, münafık veya müşriğin sıfatı olduğu halde, bu amelleri işleyebilir; böylece fasık olan mü'min, tövbe etmezse azabı hak eder. Mü'minin işlediği fısk onu fasık yapar. Fısk, temelde bir küfür eylemidir; fakat fısk, küfrün itikadi amelini değil; fiilî amelini ifade eder. Yani, el, ayak, göz, dil gibi organların işlediği yasaklanmış ameller fısktır ve bunları işleyen mü'min, itikadî yönden imanda ise de, işlediği fiil yönüyle amelî küfür içindedir. Demek oluyor ki fısk, küfrün fiilî / ameli yönünü ifade eden bir kavramdır.

alimler, fıskı daha çok "büyük günahları irtikap etmek" olarak tarif etmişlerdir. Bazı alimler ise, günahları küçük görmek ve onlarda ısrar etmek de fısktır derler. Genel olarak fıskın üç mertebesi vardır.
Birincisi, günahı çirkin kabul etmekle beraber, yine de zaman zaman şeytanın vesvesesine veya nefsine uyup günah işlemektir. iradesi zayıf olan insanlarda bu hal tekerrür eder.
ikincisi, Günah olduğunu kabul ve ikrar ettiği halde, sık sık aynı haramları işlemektir. içki tiryakilerinde veya kumar düşkünlerinde bu hal görülür.
Üçüncüsü, Haram olduğunu inkar edip, ısrarla fısk olan davranışı yapmaktır. Fıskın birinci ve ikinci mertebelerinde bulunan Müslümanın tövbe etmesi gerekir. Üçüncü mertebede bulunan insanın ise, Müslüman olduğunu iddia ediyorsa, bu yaptığı fısk onu küfre düşürdüğünden tecdidi iman etmesi ve islam'a teslim olması şarttır.