heredan

su kaynaklarıyla ünlü, Diyarbakır'ın, Dicle ilçesi'ne bağlı Mıgırdiç Margosyan, Sami Hazinses ve Bedri Ayseli'nin doğduğu, çocukluklarını geçirdikleri köydür. 1900'lü yılların başına kadar Ermeniler'in ve Kürtler'in birlikte yaşadıkları bir köydü Heredan. Ermeniler demir, altın, gümüş işler, kumaş dokur, bağ ve bahçecilik yapardı. Kürtler ise hayvancılık ve tarımla uğraşırdı. Köylülerin deyişi ile "Kaza gibi bir köydü" o zamanlar Heredan. Hatta Hamit deresinin (Awa Hemê) batısında, dalları göğe uzanan ulu ağaçlar arasında köyün bir de kervansarayı vardı. O yüzden Ermeniler arasında "Ermenistan'da Erivan, Anadolu'da Heredan." Denirdi. Köy Hıristiyan ve Müslüman olmak üzere iki mahalleden oluşurdu. Ancak her şey I. Dünya Savaşı'nın çıkması ile değişti. 1915'te önce Ermeniler gitti. o yıllarda köydeki Ermeniler'in üzerinde kara bulutlar dolaşmaya başlamıştı. Önce sürgünün adı geldi. Sonra şehirlerde, kasabalarda Ermeni gençlerinin tutuklandığı haberi. Hemen ardından da Ermeniler'in katar katar bir bilinmeze doğru yola çıkarıldığı haberini duydu Heredanlılar. Köydeki Ermeniler ise dostluklarına güveniyor, başlarına herhangi bir kötülüğün gelmeyeceğine inanıyordu. Ama olmadı, o meş'um akıbet, kara bahtlı Heredan Ermenileri'ni de buldu.

1915 kışının soğuk bir sabahında Müslüman mahallesindeki Kürtler, Diyarbakır - Dicle'den gönderilen askerlerle birlikte Ermeni mahallesini bastı. O günleri gören köylülerin anlattıklarına göre Heredanlı Ermeniler'e sürgün edilecekleri duyuruldu. Yeni bir yaşam için yükte hafif, pahada ağır neleri varsa, onlarla sürgün yoluna revan oldu Ermeniler. Ardından da köyün adı Türkçeleştirildi, Kırkpınar oldu. Yüzyılın son çeyreğinde köyün kaderine terör damgasını vurdu. Heredan ve Heredanlılar, yüzyıl içindeki ikinci büyük felâketle karşılaştılar, köylerini terk ettiler. günümüzde boş olan evlerin çoğu yıkılmış durumdadır.

Türkiye çok partili hayata geçtikten sonra Heredan halkı Demokrat Parti'yi destekledi. 27 Mayıs ihtilâli'nin ardından tercihleri ise Adalet Partisi oldu. Ancak 1970'li yılların başlarından itibaren köyde bir şeyler değişmeye başladı. Lise ve üniversite öğrenimi için büyük şehirlere giden gençler, köye "solcu" olarak dönüyordu. Daha da önemlisi, solculuk bir müddet sonra yerini Kürt milliyetçiliğine bıraktı. Köy 12 Eylül öncesinde, bölgede yeni yeni palazlanan PKK ile Rızgariciler arasında kalmıştı. 1990'ların ortalarıda Heredan, binlerce köyle aynı yazgıyı yaşadı ve boşaltıldı, Tüm evleri yakıldı, yıkıldı.