bugün
- sözlüğün azması7
- filistin37
- kendini evleneceği kıza saklayan erkek6
- bir erko kişisi ile arkadaş olunur mu5
- özelden şeftalisini atan yazar14
- 10 ekim 2026 rizespor fenerbahçe maçı5
- ekmeği tuza bandırarak yemek4
- mantısıyla meşhur olan ilimiz10
- karnabahar5
- arkadaşlar bir şey soracağım12
- bir karpuz falan sikin de bitsin bu çile8
- bende sağlam patlıcan var diyen manavcı8
- pıttık fırlatma akımı6
- silvermist'e iki şey söyle20
- kayseri pastırması ile meşhur şehrimiz4
- nervio'nun canının devamlı yaprak çekmesi8
- antipanik'e bir şey söyle22
- tarhana çorbası10
- yanındakiyle yaşar aklındakiyle ölürsün4
- sözlük kızlarının kombinleri17
- parcalandim toparlanamiyorum323
- bana iyi geliyorsun diyen kız5
- uçağımı uçuracak pilot arıyorum4
- tavuk tantuni6
- bamya sever misin diyen yazar4
- geçmişte zina yapmış ama tövbe etmiş insan2
- karnabahar brokoli mantar yemeyen insan3
- sözlüğü boşverip plaja gitmek4
- whatsapptan beni tanıdın mı yazıp engelleyen insan3
- cumartesi günleri yalnızlığın daha beter olması4
- allah5
- sarapci koalayi denize atmak6
- aniden gelen adam tokatlama isteği3
- birazdan kalkacak3
- coleslaw2
- anın görüntüsü26
- koruk turşusu3
- traveler konuşursa sözlükte yer yerinden oynar8
- 44 yaşında psikolog olmak7
- çivi çiviyi söker diyen kız5
- bir yazar vardı canı sıkılan2
- galette3
- alttaki yazara bir şey söyle24
- canı damarlı manisa yaprağ çeken sözlük erkekleri2
- namazlı meal yazıp kuran da namaz var diyen avel7
- antalya5
- öğretmenler odasında kahve içmenin felsefesi4
- totosu karpuz gibi maşallah diyen tip2
- yoğurt mayalamak2
- muşlettin amca7
aksiyom
Başka bir önermeye götürülemeyen ve tanıtlanamayan, böyle bir geri götürme ve kanıtı da gerektirmeyip, kendiliğinden apaçık olan ve böyle olduğu için öteki önermelerin temeli ve ön dayanağı olan temel önerme. Ne türlü bir belitten yola çıkılırsa o türlü bir sonucu varılır. Belitlere dayanan bir felsefe, belitlerin yanlışlığı meydana çıkınca çöker.
1)Mantık: Mantıkta belit terimi, bir şeyi tanıtlamak için kullanılan tanıtlanmayı gerektirmeyecek kadar açık ilke anlamını veriri tanıtlanmayı gerektirmediği gibi tanıtlanamazda. Çünkü tanıtlama, daha da açıklamak demektir, buysa daha çok açıklanamaz. Her belit bir ilkedir, ama her ilke bir belit değildir. Örneğin,her bütün kendini meydana getiren parçalarından büyüktür ilkesi bir belittir, buna karşı Einsteinin görelilik ilkesi bir belit değildir. Metafizik dünya görüşünün ürünü olan bütün mantıklar, bir şey kendisinin aynıdır önermesiyle dile getirilen özdeşlik ilkesini belit saymışlardır. Hegelin diyalektik mantığı bunun doğru olmadığını meydana koymuştur. Bir şey kendisiyle bile aynı değildir, çünkü sürekli olarak değişmektedir.
2) Matematik: nicelikler arasındaki orantıları dile getiren zorunlu önermeler, matematikte belit adıyla tanımlanırlar. Örneğin, bir üçüncü niceliğe ayrı ayrı eşit olan nicelikler birbirine eşittir,eşit niceliklere eşit nicelikler eklenirse toplamları da eşit olur. Matematiksel belit, mantıksal belitin niceliklere uygulanmasıdır. Aralarında başkaca bir anlam ayrılığı yoktur.
3) Dekartçılık: Descartes ve başta Spinoza olmak üzere izdaşları felsefelerini belitlere dayarlar. Örneğin Descartes, felsefesini düşünüyorum, öyleyse varım belitinden çıkarak kurmuştur. Spinozada ünlü Etikasında örneğin,başka bir şeyle tasarlanmayan şeyin kendisiyle tasarlanması gerekir gibi belitlerden yola çıkar. Ne var ki, ne türlü bir belitten yola çıkılırsa o türlü bir sonuca varılır. Bundan başka, bu belitler, parçalarının toplamı bütüne eşittir gibi belitler gücünde değildirler. Daha açık bir deyişle, Dekartçıların belitleri öznel, kendilerince belit sayılmış belitlerdir. Nitekim Cogitonun yüzyıllarca önceki biçimini çürütmek için, bin altın düşünüyorum, öyleyse bin altınım var önermesi ileri sürülmüştür.
Başka bir önermeye götürülemeyen ve tanıtlanamayan, böyle bir geri götürme ve kanıtı da gerektirmeyip, kendiliğinden apaçık olan ve böyle olduğu için öteki önermelerin temeli ve ön dayanağı olan temel önerme. Ne türlü bir belitten yola çıkılırsa o türlü bir sonucu varılır. Belitlere dayanan bir felsefe, belitlerin yanlışlığı meydana çıkınca çöker.
1)Mantık: Mantıkta belit terimi, bir şeyi tanıtlamak için kullanılan tanıtlanmayı gerektirmeyecek kadar açık ilke anlamını veriri tanıtlanmayı gerektirmediği gibi tanıtlanamazda. Çünkü tanıtlama, daha da açıklamak demektir, buysa daha çok açıklanamaz. Her belit bir ilkedir, ama her ilke bir belit değildir. Örneğin,her bütün kendini meydana getiren parçalarından büyüktür ilkesi bir belittir, buna karşı Einsteinin görelilik ilkesi bir belit değildir. Metafizik dünya görüşünün ürünü olan bütün mantıklar, bir şey kendisinin aynıdır önermesiyle dile getirilen özdeşlik ilkesini belit saymışlardır. Hegelin diyalektik mantığı bunun doğru olmadığını meydana koymuştur. Bir şey kendisiyle bile aynı değildir, çünkü sürekli olarak değişmektedir.
2) Matematik: nicelikler arasındaki orantıları dile getiren zorunlu önermeler, matematikte belit adıyla tanımlanırlar. Örneğin, bir üçüncü niceliğe ayrı ayrı eşit olan nicelikler birbirine eşittir,eşit niceliklere eşit nicelikler eklenirse toplamları da eşit olur. Matematiksel belit, mantıksal belitin niceliklere uygulanmasıdır. Aralarında başkaca bir anlam ayrılığı yoktur.
3) Dekartçılık: Descartes ve başta Spinoza olmak üzere izdaşları felsefelerini belitlere dayarlar. Örneğin Descartes, felsefesini düşünüyorum, öyleyse varım belitinden çıkarak kurmuştur. Spinozada ünlü Etikasında örneğin,başka bir şeyle tasarlanmayan şeyin kendisiyle tasarlanması gerekir gibi belitlerden yola çıkar. Ne var ki, ne türlü bir belitten yola çıkılırsa o türlü bir sonuca varılır. Bundan başka, bu belitler, parçalarının toplamı bütüne eşittir gibi belitler gücünde değildirler. Daha açık bir deyişle, Dekartçıların belitleri öznel, kendilerince belit sayılmış belitlerdir. Nitekim Cogitonun yüzyıllarca önceki biçimini çürütmek için, bin altın düşünüyorum, öyleyse bin altınım var önermesi ileri sürülmüştür.
Gündemdeki Haberler
Güncel Önemli Başlıklar