auguste comte

sosyolojinin babası,modern pozitivizmin kurucusu diye tanıtılan ve ders kitaplarında rezil halleri bize hiç anlatılmayan bu adamı gerçek haliyle size tanıtmaya çalışayım. gerçi vikipedi'de birçok çelişkili yanına yer vermişler. örneğin: "Comte'un disiplinsiz ve kendi büyüklüğüne fazlasıyla inanmış aşırı kibirli yapısına, kurduğu pozitif sisteme tamamıyla ters bir hareketle mistik ve metafizik olduğu kadar da garip bir din kurmasına,insanlığın sembolü ve temsilcisi saydığı,ulu varlık adını verdiği,veremden ölen sevgilisinin masasının önündeki son merasimini -aslında tapınma demeli- yaparken ölmesi gibi ifadelere yer verilse de sokak kadınıyla evlenmesi,Yedi ay akıl hastanesinde tedavi görme sebebi,evli ve kocası ömür boyu hapse mahkum olan,sefaletin ve veremin etkisiyle bir deri bir kemik kalan birine bir yılda 180'nin üzerinde mektup yazacak kadar ucubeleşmesinin,din kurarak Rus çarı ve Osmanlı sadrazamına -m.reşid paşa- mektup yazarak onları bu yeni dine davet etmesi ve kendini artık peygamber görmesi ile dininin esaslarını belirlemesi gibi hadiselerin arka planına ve teferruatına ise pek yer verilmemiş. fazla uzatınca okunmayacağından uzatmadan yazmaya çabalayacağım.

kahramanımız zekidir ama isyankar bir ergendir ve öğrenmekten ziyade sık sık hocalarıyla tartışmayı seçer. onu ikaz eden bir hocasına hakaret etmesi üzerine hocası onu disipline vereceğini söyler. bunun üzerine serseri arkadaşlarıyla profesörün yolunu keser,korkutur,öldürmekle tehdit eder.

saint simon'dan aldığu dersler onun isyankar karakterini arttırır ve gençleri otoriteye baş kaldırmaya,ahlak kurallarını reddetmeye,* diledikleri gibi hareket etmeye çağırıyor;akrabalık bağlarını,geleneği,ahlak kurallarını,asaleti,dini kurumları sömürünün ajanları olmakla suçluyordu. okul onu uzaklaştırdı ve polisle ailesine yolladı. yaptıklarını öğrenen babası ise "ahlakı,aile bağlarını inkar eden hocalarına isyan eden bir oğlum yok" der ve onu evlatlıktan reddeder. bu reddedişle comte'un serkeş hayatı doruğa çıkar hatta bir sokak kadınıyla evlenir.

acizliğini kapatmak için olsa gerek kendini iyice kibre veren comte,hocası simon'a da baş kaldırır ve onu "geri kafalı ve uyuşuk adam" gibi ifadelerle tahkir eder. evinde pozitif felsefe derslerine başlar. sadece beş duyu ile algıladıklarımızı gerçek kabul eder. derslerini kuvvetlendirmek için ateist filozofların kitaplarını okumaya çok yoğunlaşır ve bu süreçte akli dengesini yitirir. karısının kendisini öldürmeye çalıştığını düşünür ve evden kaçar. karısı onu endişeyle takip eder. comte takip edildiğini anlayınca yüzme bilmediği halde bir göle atlar ve boğulma tehlikesi geçirir. onu karısı kurtarır ve akıl hastahanesine yatmasını sağlar. orada yedi ay kalır. iki sene sonra pozitif felsefe derslerine yeniden başlasa da eski zihni yoktur artık. ders saatlerini unutur,yıkanmaz,tıraş olmaz ve etrafta pis-ütüsüz elbiselerle dolaşır. acınası haldedir ve öğrenciler de acıyarak bakar ona. zengin sadakarıyla geçinen comte'u karısı da terkeder. 1845 baharında bahsettiğim evli ve kocası ömür boyu hapse mahkum olan,sefaletin ve veremin etkisiyle bir deri bir kemik kalan clotilde de vaux ile tanışır. ders vermeyi bırakır,hep onu düşünür ve bir senede tam 181 mektup yazar. kadın tanışmalarının ikinci senesinde veremden ölünce comte'un ruhi dengesi tamamen bozulur. gaipten mesajlar aldığını öne sürer,ona mesaj gönderen tanrısı,"büyük varlık" dediği kişi,koruyucu meleklerin de en büyüğü olan şey,aslında clotildeden başkası değildir.

aslında clotilde bir semboldür. allahı inkar eden ve ilmin hakimiyetini sonsuzlaştıran,her meseleyi onunla çözebileceğini iddia eden bir pozitivistin ömrünün sonlarında * ileri sürdüğü hayat anlayışının * kendisini tatmin edemediğini,hayatla artık kucaklaşamadığını gören hasta ruhlu bir adamın ruhunu rahata erdirme gayretidir bu yeni din. *yaratılışla bize verilen allahı tanımayı ve onun bizden beklentilerini * gerçekleştirmeyen vicdanını öldürmüş zavallı ve kibirli birisinin acınası ve komik bir şekilde yeni bir "insanlık dini" oluşturarak bu duyguları tatmine çabalamasıdır.* * comte bu insanlık dinine bir kilise örgütlenmesi ve takvim bile tasarlamıştır. yirmi sekizer günlük on üç aydan oluşan bu takvimin aylarının isimleri de homeros, aristoteles, shakespeare, dante falandır...

dediğim gibi rus çarından tutun osmanlı sadrazamına hatta her önüne çıkanı bu yeni dine çağıran comte'un mabedi clotilde'in eviydi. günde üç(3) sefer -sabah,öğle,akşam- tapınıyordu. ibadetinde onun eşyaları,hepsi kutsal olduğundan, büyük önem arz ederdi. örneğin:onun masası ve sandalyesi önünde sözde tanrısına(!) diz çöker ve ona methiyeler dizerken kendinden geçerdi. auguste comte 5 eylül 1857'de "büyük varlık" dediği clotilde'nin masasının önünde diz çöküp ibadet ederken ölüm ona son kez diz çöktürerek zayıf ruhunu elinden aldı.