higgs bozonu

hani "acaba şu partikülün kütlesi var mı" diye bir soru vardır ya, mesela elektronun kütlesi vardır, ancak fotonun yoktur falan gibi; işte söz konusu olan higgs bozonu olunca bu soruyu sormak saçmadır. çünkü standart model denen teoriye göre kütlesi olana kütleyi veren bu higgs quantum parçacığıdır. diğer parçacıklar boşlukta vızır vızır gezinirken bu higgs'in alanına girdiği zaman yavaşlar, böylece "cisim" dediğimiz, "atom" dediğimiz, ve bu atomlardan oluşan "tahta", "el", "araba" artık kütlesi olan aklınıza gelen ne var ne yoksa kelimenin tam anlamıyla "vücut bulur". higgs olmasa bütün diğer atom altı parçacıkları evrende bir araya gelemeden uçuşur bir araya gelemezdi.

ve higgs bozonu big bang'ten hemen sonra, saniyeden çok daha küçük bir zaman anında ortaya çıktığı için ayakları yere basar basmaz diğer partiküllere kütleselleşebilme imkanı tanımıştır. özetle, gayet temel bir evren hadisesidir. peki bu bilgi ne işe yarar? bu soruyu soranın ne demek istediğine bağlı: nihayetinde son yüz yılda atomun keşfinden atomu oluşturan en temel yapı parçacığına kadar geldik, evreni ve her şeyin neden ve nasıl oluştuğunu anlamaya çalışıyoruz, bundan daha yüce bir sebep olabilir mi, tek başına yeterli bir neden zaten. bir de elbette bununla tatmin olmayacak ve "neye faydası var, kaşarlı tost bile yapamıyoruz bu bilgiyle" diye hadisenin pratik faydaları ile ilgilenenler olacaktır. bu kısmı için bir şey söylemek için henüz erken.

ama şu kadarı kesin ki insanlığı daha önce hayal bile edemeyeceği bir yere taşıyacak bir bilgidir. şöyle bir örnek vermek gerekirse, 1920'lerin ve 30'ların quantum bilgisi ile transistörler bugünkü elektronik bilgisayarlar mümkün kılındı. ama o zamanlar kimse bunu tahmin bile edemezdi. şimdi tüm maddelere kütlesini kazandıran yapı taşı bulunmuş. bunun anlamını ve nelere yol açabileceğini varın siz düşünün. ben hayal dahi edemiyorum...

edit: higgs bozonunun zamanda yolculukla herhangi bir ilgisi yoktur. iki sebepten:
(1) higgs bozonunun aktif olduğu atom altı boyutta bizim kullandığımız anlamda zaman hiç bir şey ifade etmez.
(2) bizim anladığımız, gördüğümüz boyutta gerçekleşebilecek bir "zamanda yolculuk" termodinamiğin ikinci kanunu (entropi'nin artma ve/veya aynı kalma prensibi) nedeniyle bu evrende mümkün değildir.