robert edwin peary

1856-1920 yılları arasında yaşamış amerikalı kaşif. günümüzde dahi iddiası yer yer eleştirilmek ve şüphe edilmekle birlikte, 6 nisan 1909'da kuzey kutbuna ayak basan ilk insan ünvanını kazandığı belirtilmektedir.

kuzey kutup bölgesine çeşitli seferler yaptı. 1886-1891 arasında grönland 'ı köpekli kızaklarla dolaştı. takip eden yıllarda da bölgede seferlerini sürdürdü. müteakiben, 1898-1902 arasında kanada'nın kuzeyindeki adalarda ve grönland'ın kuzeyinde yeni seferler yaptı. bazı keşifler konusunda ilk oluşu ile ilgili şüpheler olmakla birlikte bu dönemde büyük ün kazandı ve abd ve ingiliz coğrafya kuruluşları tarafından ödüllendirildi.

seferlerinde giderek daha kuzey noktaları hedefleyen peary 1905-1906'da 87. paralele kadar ulaştığını iddia ettiği bir seyahat daha yaptı. yalnız bu seferinde fırtına nedeniyle grubun kalan büyük kısmından ayrı düşmüş ve yanında en ileriye gittiği noktayı net saptayacak bir uzman olmadan sonuçlandırdığı ilerlemeden geri dönmüştü.

1908-1909'da son kuzey kutbu seferini yaptı. bu seferde ilerledikçe destek ekibinin bir kısmı geri döndü. en sonunda 5 adamıyla ilerlemeyi sürdürdü. 6 nisanda kuzey kutbu'nun 5 mil yakınında olduğu ittifakla kabul edilen bir noktada kamp kurdu ve ertesi gün yola devam etti. ertesi gün de günlüğüne büyük bir şevk içeren ifadelerle kuzey kutbu'na ulaştığı notunu düştü. 1891'de başlayan seferinde yer alan bir cerrah olan frederick cook da bir yıl önce bu noktaya ulaştığı iddiasıyla ortaya çıkınca peary'nin "ilk" olma iddiası konusunda tereddütler oluştu.

keşif konusu olan zor coğrafya ve iklim şartları nedeniyle konu çok tartışmaya açık olmakla birlikte, 1911 yılında amerikan kongresi peary'i "kuzey kutbuna ulaşan kişi" (cook'un iddiasını destekleyen lobi nedeniyle "kuzey kutbu kaşifi" şeklinde bir ifade kullanılmamıştı) olarak onurlandırdı ve kendisine amiral maaşı bağlanmasına karar verdi.

yukarıdaki bilgiler ışığında özetle kuzey kutbu'na ayak basma ve bazı keşifleri konuları tartışmaya ve eleştiriye açık olmakla birlikte, hırslı ve cesur bir kaşif olduğu aşikardır. ayrıca yıldızların konumları ile ilgili tespitleri ve manyetik sapma ile ilgili logaritmaya dayanan trigonometrik hesapları, yolculukları konusunda itibarını arttıran faktörlerdir. keşif ve seyahatlerini anlatan kitaplar da yazmıştır. pek çok coğrafya kurumundan ödüller almıştır.

(kaynak : ingilizce wikipedia'dan derlemiştir. http://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Peary )