frigler

Frigler Balkanlar ve Trakya üzerinden Anadolu'ya gelip Hitit uygarlığı üzerine yerleşmiş bir uygarlıktır.

Frigler geldiğinde de Hititler Tunç Çağı'nda takılıp kalmış ve çağın gerisine düşmüştü. Bu nedenle güçsüzleşen Hititler Batı Anadolu'ya gelen Ege Göçlerine karşı koyamamış ve zaman içinde parçalanarak Geç Hitit Şehir Devletleri'ni kurmuştur. Bir kısmı yerinde kalarak Balkanlardan, Güney Yunanistan'dan, Adalar Denizi'nden ve Batı Anadolu'dan gelen Frigler ile kaynaştır.

Frig tarihi için çok önemli olan başkent Gordion tıpkı Truva gibi varlığı tam olarak ispatlanamayan bir şehirdir.

Frigler Balkan Kültürüne sahip bir uygarlıktır. En önemli tanrıları Ares'tir. Savaşın ve kötülüğün tanrısı Ares, Balkan toplumlarında çok saygı gördüğü halde hiçbir yerde heykeli olmayan bir tanrıdır. Ares'e ait bronz bir heykel sadece bizim ülkemizde, Zeugma'da bulunmuştur. Gaziantep Arkeoloji Müzesi'nde sergilenen eser yaklaşık 1,5 metre boyundadır. Buradan da Frigler'in savaşçı bir toplum olduğu anlaşılmaktadır.

Frigler'in Anadolu'da ilk yerleştikleri yer Bithinya bölgesidir. Frigler ve Muşkiler arasındaki bağı Asur yıllıklarından öğreniyoruz. Kimi görüşlere göre Muşkiler Frigler'in ön koludur ve Truva'nın yıkılmasından sonra Anadolu'yu yarıp Asur'a kadar gitmişlerdir. Ama bu konu hakkında hala kafa kurcalayan sorular varır. Örneğin; eğer Muşkiler Frigler'in ön kolu ise neden Muşkilerde Tümülüs kültürü yoktur?

Bilinen ilk kral Gordios'tur. Ancak son zamanlarda Gordios'un bir isim mi yoksa bir sıfat mı olduğu tartışılır olmuştur.

Gordios'dan sonra kâhinler şehre arabayla girecek ilk kişinin kral olacağını söylediler. O sırada şehre arabasıyla Midas girdi. Ve bu şekilde kral oldu. Bunu da şu şekilde destekleyebiliriz. Midas ismi Hitit hiyerogliflerinde Mida olarak geçiyor. Bu da Mida'nın Anadolulu olduğunu gösteriyor.

Frigler'in dilleri her ne kadar Balkanik bir dil olsa da kültürleri aynı değildir. Alfabesi Latin alfabesinin temellerini oluşturduğundan okunabilmektedir ancak buna rağmen Frig dili günümüzde hala çözülememiştir.


Frigler'de en önemli tanrılardan biri de Ana tanrıçadır. Ana tanrıça'nın 7 önemli tapınağından en önemlisi Pessinus'tur. Ve buradaki rahiplerin adı Byzas'tır. Buradan Byzas'ın bir isim yerine bir sıfat olarak kullanıldığını çıkartabiliriz. En büyük rahibe Mega Byzas adı verilirdi. Pessinus Ana tanrıça törenlerinin en coşkulu kutlandığı yerdir. Burası rastgele seçilmiş bir yer değildir. Buranın seçim nedenlerinden birisi burada bir kutsal su olması, kuru ağaç gövdesinin olması ve gökten düşen bir meteor olmasıdır. Her sene 21 Mart'ta burada kutlamalar yapılırdı. Yapılan kutlamalar sırasında burada rahip olmak isteyen genç erkekler özel bir törenle hadım edilir, daha sonra cinsel organlarını bir çam ağacının altına gömerlerdi.

Çam ağacı mitine göre kral Midas'ın kızı ile bir Anadolu genci olan Attis evleneceklerdir. Ancak Attis öyle sıradan bir genç değildir. O, ana tanrıça Kybele'nin aşığıdır. Fakat zaman içerisinde Kybele'ye verdiği sözü unutmuş ve Midas'ın kızıyla evlenmeye kalkmıştır. Birinden düğünün haberini alan Kybele o gece düğüne katılır. Aşığını karşısında gören Attis ne yapacağını bilemez ve oracıkta cinsel organını keser. Sevgilisinin acılar içinde kıvrandığını gören Kybele daha fazla dayanamaz ve onu orada bir çam ağacına dönüştürerek ona sonsuzluğu bağışlar. işte çam ağacının her zaman yeşil kalmasının nedeni budur.

Frig Ana tanrıçası diğer Ana tanrıçalara göre çok daha felsefidir. Kafasındaki başlık onun her şeyin üzerinde olduğunu, elindeki küre ise yerküremizi simgeler.

Bu Ana tanrıça inancının yanında Frigler'de Mitra kültürünü de arayabiliriz. Örneğin ülkenin Kafkaslardan gelen Simerler (Kimmerler) tarafından işgal edildiğini gören Midas boğa kanı içerek intihar etmiştir.

Not: tamamen ders notlarımdır.