demian

demian, herrman hesse'nin ilkin 1919'da yayınlattığı romanının adıdır. bu romanı eric sinclair takma adıyla yayınlamıştır. zira kendisi ünlü bir yazardır. kitabın yaratacağı etkiye kendi isminin katkıda bulunmaması için, kitabın etkisini yazarın şöhretinden bağımsız olarak görmek istediği için bu yolu seçmiştir.

hermann hesse, kitabın çatısını oluştururken, hikayenin içine iki sembol yerleştirir. bunların üzerinde durmanın, kitabın ruhuna ulaşmada önemli olduğunu düşünüyorum. birincisi "nişan" sembolüdür. sinclair ve demian, birlikte girdikleri ilk derste, habil ve kabil kıssasını dinlerler öğretmenden. tevrata (musa, 1.kitap) göre, adem ile havvanın ilk oğlu, kabil, habilin ağabeyidir. kabil çiftçilik yapar, habil çobanlıkla uğraşır. kabil işlediği toprağın ürünlerinden, habil ise sürüsünün ilk yavrularından ve yağından tanrıya armağanlar sunar. tanrı, habilin armağanını kabul edip kabilinkini geri çevirir. kıskançlık duygularına kapılan kabil, kardeşi habili öldürür. tanrı kabili lanetler, ama kabilin de bir kardeş cinayetine gitmesini önlemek için onu bir nişanla donatır.

sinclairin körpe ruhunun kuyusuna atılan ilk taş, bu dersten sonra demianın ona söyledikleridir. demian, bir nişana inanmaktadır, fakat, habilin öldürülmesinden önce varolup, kıssanın başlangıç bölümü sayılabilecek şeyin, tam da nişanın kendisi olduğunu söylemektedir. evet, kabil ve çocukları gerçekten kimseye benzememekte ve bir nişan taşımaktadırlar fakat, bunun nedeni cinayet ya da koruma değildir. bu nişan, üstünlüğün, lanetin ve zor yolun nişanıdır.

ikinci sembol, sinclair ve demianın, habil ve kabil kıssasının üzerinde konuşarak yürüdükleri sinclairin evinin kapı kemerine yerleştirilmiş atmacaya benzeyen bir armadır: abraxas. kitapta abraxas, yeryüzü ile gökler arasında haber taşıyan, hem iyiliği hem kötülüğü içinde barındıran bir haberci tanrı olarak anlatılır ve insanın normal denebilecek arayışların ötesinde kendi yazgısını keşfedebilmesi için içinden gelen seslere kulak vermesi, düşlerine ve sezgilerine güvenmesi ve onları yorumlayabilmesi koşulunu simgeler.

(abraxas, eski çağlarda büyülü olduğuna inanılan yunanca harf dizisidir, bu kelime çeşitli eşyaların üstüne tılsım olarak yazılırmış. sonradan bir tanrı ya da tanrısallık (deity) olduğuna inanılmış. abraxasın hitlerin tanrısı ya da yahudileri yakma sebebi olduğunu söyleyenler de var. borges de kum kitabında, otuzlar mezhebine dair yazdığı yazıda; abraxastan, "başı horoz, kolları ve gövdesi insan ve belden aşağısı yılan kuyruğu" diye bir alıntıyla bahsediyor.)

kitapta geçen sembollerden sözederken demianın isminin işaret ettiği anlamı da geçmemekte yarar var, demian ya da damian, ruhuna şeytan sahip olmuş çocuklara verilen isimdir.

demian ve sinclair konuşurlar, konuşurlar, konuşurlar. okumadıysanız, işi gücü bırakıp hemen bir kitapçıya koşmanızı önererek bitireceğim bu kitabın tanıtımı, o konuşmalar sırasında demiana söyletilen bir cümleyle sona erer:

"çok konuşuyoruz. bu zekice konuşmaların hiçbir değeri yok, hiç yok. insanı kendi kendisinden uzaklaştırır, o kadar. kendi kendinden uzaklaşmak da günahtır. yapılması gereken, insanın tıpkı bir kaplumbağa gibi, kendi içine girip yerleşebilmesidir."