atatürk olmasaydı da bu vatanı kurtarırdık

spekülatif bir tepki ifadesidir. tarih yaşanıp geçmiş olduğuna göre doğruluğu da yanlışlığı da ispatlanamaz, fikir jimnastiğinden öteye geçmez.

burada somut gerçek olan, kurtuluş savaşı'nın atatürk liderliğinde kazanılmış olduğudur. ama elbette sonradan tek adam kültürü oluşturma peşinde olup kurtuluş savaşı'nın tbmm'de, komuta kademesinde olan veya en basitinden siperde en alt rütbede görev yapan diğer figürlerini de yok sayma noktasına gelmiş bazı zevatın hatasına düşmenin de alemi yoktur.

atatürk eldeki imkanları, konjonktürü mantıklı şekilde değerlendirmiş; epeyce pragmatik hareket etmiş, vs vs., sonuçta savaşı kazanmıştır. eğer bu konunun alternatif spekülasyonları yapılacaksa, çok çeşitli ihtimaller söz konusudur;

- balıkesir-alaşehir kongreleri benzeri oluşumların savaşı yürütmesi,
- düzenli orduya geçil(e)memesi,
- liderin kazım karabekir ya da ali fuat cebesoy gibi bir başka paşa olması,
- enver paşa'nın bir noktada liderliği ele geçirmesi

vs çok çeşitli ihtimaller mevcuttur. ama bunların her biri mutlaka zaferle mi sonuçlanırdı, spekülasyon yapılacaksa onlara da kafa yorulmasında fayda vardır (olabilirdi de olmayabilirdi de).

velhasıl, tarih üzerinde yorum yapmak zordur. fikir jimnastiği babında zihin açıcı veya ilginç olabilir, ama günümüz siyasi mülahazalarıyla yapılınca genelde tarihe değil demagojiye hizmet eder.