ziyariler

görsel

Ziyariler iran'daki Müslüman hanedanlardan. Taberistan ve Gürgan'a hakim olan hanedanın kurucusu, Deylemli(dimili-zaza) ücretli askerlerin kumandanlarından Merdaviç bin Ziyar idi. Samanilerin iç mücadelesinden faydalanıp, hakimiyetini isfehan ve Hemedan'ın güneyine kadar genişletti. Merdaviç bin Ziyar, 395'te kendi askerlerince öldürüldü. Ziyariler, geçici olarak parçalandı. Merdaviç'in kardeşi Vuşmegir, sadece Hazar Denizi eyaletinde Samanilere bağlı kaldı. Ziyariler, 10. yüzyılda, Kuzey iran'daki Büveyhi-Samani mücadelelerinde mühim rol oynadılar. Şems el-Me'ali Kabus bin Vuşmegir (978-1012) zamanında kültür hayatına önem verildi. Kendileri gibi Ehl-i sünnet olan Gaznelilerin hakimiyetini tanıdılar. Evlilik yolu ile iki hanedan arasında akrabalık da tesis edildi. Ziyari emirlerinden Keyka'us, Fars edebiyatının Ünlü eserlerinden Kabusname'yi yazmıştır.

Ziyari Emirleri:

Merdaviç bin Ziyar (927-935)

Zahireddevle Vuşmegir (935-967)

Zahireddevle Busutun (967-978)

Şems el-Me'ali Kabus (978-1012)

Felek el-Me'ali Menuçihr (1012-1029)

Anuşirvan (1029-1049)

Unsur el-Me'ali Keyka'us (1049-?)

Gilan Şah (?-1090)