vida dislokasyon

Malzemenin şekillenmesini sağlayan kuvvet yönündeki dislokasyonlara vida dislokasyonu denir. Vida dislokasyonu; ötelenmenin dislokasyon çizgisine paralel olması halinde meydana gelir ve bu dislokasyonda burgers vektörü şekillendirme kuvvetine ve dislokasyon çizgisine paraleldir. Ayrıca dislokasyon hareket yönüne dik ve b=a dır.
Vida dislokasyonu kristalin alt ve üst düzlemleri kayma gerilmesine maruz kaldığında oluşurlar. Dislokasyon çizgisi dislokasyonun üst kısmında çekme gerilmeleri, alt kısmında ise basma gerilmeleri oluşturur ve ayrıca kafes yapısı içerisinde bozulmuş bir bölge meydana getirir.
Vida dislokasyonu kristalin alt ve üst düzlemleri kayma gerilmesine maruz kaldığında oluşurlar. Deforme olmuş hacim AB doğrultusu üzerinde silindirik bir yapıdadır. Dislokasyonun genişliği silindirin çapı mertebesindedir.
-Vida dislokasyonu, kristalin üst ve alt yüzeylerinin kayma gerilmesine maruz kalması neticesinde ilerler. Kenar dislokasyonunda olduğu gibi, vida dislokasyonu hareketi, dislokasyon çizgisi boyunca sadece küçük atomik hareketlerle ilerler. Dislokasyon, kristalin kenarına ulaştığında, kayma düzlemi üzerinde ve altındaki her iki yapı birbirine göre (b) kadar hareket etmiş olacaktır. Vida dislokasyonlarının birim boydaki enerjileri Gb2’ye eşittir. Burada G kayma modülü ve b burgers vektörüdür. Kenar dislokasyonlarının birim boydaki enerjisi .D’nin enerjilerinden %20-40 kadar da büyüktür.
Vida dislokasyonunda, kenar dislokasyonunda olduğu gibi burger vektör ve dislokasyon çizgisi bir kayma düzlemini tarif etmez. Yani vida dislokasyonunda sabit bir kayma düzlemi yoktur, dislokasyon çizgisine rastlayan her kayma düzleminde hareket edebilir.
Önlerine çıkacak engelleri aşmak için engelin bulunduğu yerdeki herhangi bir çapraz kayma düzleminin kullanarak kendi doğrultularına paralel diğer bir kayma düzlemine çıkabilir. Buna vida dislokasyonunun (Cross-silip) çapraz kayması denir.
Mesela FCC kristal kafesinde, bir vida dislokasyonu (111) düzleminde (101) yönünde ilerliyorsa, bir engel ile karşılaştığında çapraz kayma (Cross-slip) işlemiyle (111) düzleminde görebilir. Engel geçildikten sonra dislokasyon tekrar (111) düzlemine geri dönebilir.